Tanker nedir? Sıvı yük taşıyan aracın tam anlatımı
Tanker; motorin, kimyasal, süt, bitkisel yağ ya da su gibi dökme sıvıları kapalı bir tank içinde taşıyan araçtır. Bu yazıda tankerin ne olduğunu, hangi gövde tiplerinin bulunduğunu, nasıl doldurulup boşaltıldığını ve yola çıkmak için hangi belgeleri istediğini tek yerde topladık.
Tanker nedir sorusunun kısa cevabı: sıvıyı ambalajsız, dökme halde ve kapalı bir hazne içinde taşımak için yapılmış araçtır. Bir fabrikanın 25 ton sülfürik asidini bidon bidon değil tek seferde taşıyan, bir akaryakıt istasyonunun yer altı tankını dolduran, süt toplama merkezinden fabrikaya soğuk süt götüren aracın hepsi tankerdir. Ortak noktaları gövdenin bir kasa değil, sızdırmaz bir tank olmasıdır.
Sahada tanker, tanker tır, tanker dorse, sıvı tankeri ya da yakıt tankeri gibi adlar duyarsınız. Bu adların çoğu aynı araca farklı açıdan bakar: kimisi gövdeyi, kimisi taşınan ürünü anlatır. Aşağıda önce tanımı netleştiriyor, sonra gövde tiplerine, tank malzemesine, dolum ve boşaltmaya ve belgelere geçiyoruz. En sonda 'tanker' kelimesinin denizcilikteki anlamına da kısaca değiniyoruz.
Tanker nedir? Kısa tanım
Tanker, sıvı ya da sıvılaştırılmış yükü kapalı bir tank içinde taşıyan araçtır. Karayolunda bu tank ya kamyonun şasisine sabitlenir ya da bir çekicinin çektiği yarı römorkun üstünde durur. Tankın içinde çoğu zaman dalga kırıcı perdeler, bazen de birbirinden tamamen ayrılmış bölmeler bulunur. Altta dolum ve boşaltma vanaları, üstte kapaklar (menhol) ve havalandırma donanımı yer alır.
Tankeri diğer yük araçlarından ayıran şey, yükün kendisinin şekilsiz olmasıdır. Kasaya istiflenen paletin aksine sıvı yolda hareket eder, ısıyla genleşir, bazısı buhar verir, bazısı metale saldırır. Tanker bu nedenle yalnızca bir kap sayılmaz; malzemesi, bölmesi, vanası ve belgesiyle taşınacak ürüne göre seçilen bir ekipmandır. Yanlış tank, doğru araçla yapılmış yanlış bir taşımadır.
Tanker taşımacılığı nedir?
Tanker taşımacılığı, dökme sıvıların ürüne uygun tankerlerle bir noktadan ötekine taşınması işidir. Rafineriden istasyona akaryakıt, kimya fabrikasından boya tesisine asit, toplama merkezinden mandıraya süt, yağ fabrikasından dolum tesisine bitkisel yağ bu işin konusudur. Taşınan ürün ambalajsız olduğu için bidon, IBC ya da varil masrafı ve elleçleme kaybı ortadan kalkar; 25 ton ürün tek araçla, tek evrakla gider.
Tanker taşımacılığını sıradan nakliyeden ayıran, işin araçtan önce başlamasıdır. Ürünün adı, ADR künyesi, yoğunluğu, taşıma sıcaklığı, önceki yük şartı ve alıcının boşaltma imkânı bilinmeden doğru tanker seçilemez. Bizim işimiz bu bilgileri toplayıp doğru tankı, doğru belgeli sürücüyü ve doğru planı aynı sefere koymaktır; sefer boyunca araç GPS ile izlenir ve teslim tutanakla kapanır.
Kamyon tankeri, yarı römork tanker ve izotank farkı
Kamyon tankeri, tankın doğrudan kamyon şasisine bağlandığı tek parça araçtır. Hacmi çoğunlukla 8-22 m³ arasındadır; şehir içi akaryakıt dağıtımı, küçük miktarlı kimyasal teslimi ve dar sokaklı adresler için uygundur. Yarı römork tanker ise çekiciye bağlanan dorse üstündeki tanktır. Hacmi 24-38 m³ arasında değişir ve şehirlerarası dökme sıvı taşımacılığının asıl aracıdır.
İzotank, uluslararası konteyner ölçüsündeki bir çerçevenin içine yerleştirilmiş tanktır. Gemiye, trene ya da konteyner taşıyan bir dorseye aynı şekilde yüklenebilir; ürün aktarılmadan kapıdan kapıya gider. Bu yüzden ithalat ve ihracat sevkiyatlarında öne çıkar. Hangi gövdenin sizin işinize uyduğunu teslim adresi, miktar ve güzergâh belirler.
| GÖVDE | TİPİK HACİM | GÜÇLÜ OLDUĞU İŞ |
|---|---|---|
| Kamyon tankeri | 8-22 m³ | Şehir içi dağıtım, dar adres |
| Yarı römork tanker | 24-38 m³ | Şehirlerarası tam sefer |
| İzotank | 21-26 m³ | Deniz ve demiryolu bağlantılı sevkiyat |
İzotank nedir? Tanker kaç litre alır?
Tank malzemesi ve tank tipleri
Tankın neyden yapıldığı, ne taşıyabileceğini belirler. Akaryakıt tankerleri genellikle alüminyumdur; hafif olduğu için daha fazla yük taşınır. Gıda tankerleri paslanmaz çeliktir, sahada buna 'krom tank' denir. Kimyasal tankerler ya paslanmaz çeliktir ya da hidroklorik asit ve sodyum hipoklorit gibi metale saldıran ürünler için iç yüzeyi kauçuk veya polietilen kaplı çeliktir. Bitüm ve fuel oil gibi soğukta katılaşan ürünler için ise izoleli ve ısıtmalı tanklar kullanılır.
ADR kapsamındaki tankların bir de tank kodu vardır. Bu kod, tankın sıvı için yapıldığını, hangi hesap basıncına dayandığını, alttan boşaltma açıklığının kaç kapamayla korunduğunu ve havalandırma düzenini harf ve rakamlarla anlatır. Örneğin motorinde LGBV, benzinde LGBF, sülfürik asitte L4BN kodlu tank aranır. Ürünün istediği koddan daha düşük bir tankla ADR'li yük taşınmaz.
Tanker çeşitleri ve tablosu Krom tanker nedir?
Tanker ne taşır, ne taşımaz?
Tankerle taşınan yükleri dört ana grupta toplayabiliriz. Akaryakıt ve petrol ürünleri: motorin, benzin, jet yakıtı, fuel oil, bitüm ve madeni yağ. Kimyasallar: sülfürik, hidroklorik ve fosforik asit, sıvı kostik, metanol, solventler, sodyum hipoklorit. Sıvı gıdalar: çiğ süt, ayçiçek ve diğer bitkisel yağlar, melas, glikoz şurubu, meyve suyu konsantresi, etil alkol. Diğer sıvılar: içme ve kullanma suyu, sıvı gübre, AdBlue, lateks.
Taşınmayanlar da bir o kadar önemlidir. LPG ve propan gibi basınç altında sıvılaştırılmış gazlar ayrı tasarımlı basınçlı tanklarla taşınır, bu araçlar ayrı bir sınıftır ve biz bu yükleri taşımayız. Çimento, kireç gibi kuru tozlar da sıvı tankerine girmez; onlar için toz taşımaya yapılmış başka araçlar kullanılır. Gıda taşıyan tank ise yalnız gıdaya ayrılır; kimyasal ya da akaryakıt görmüş bir tank yıkansa bile gıdaya geçmez.
Tanker nasıl dolar, nasıl boşalır?
Akaryakıt terminallerinde dolum alttan yapılır. Tankerin altındaki kaplinlere dolum kolları bağlanır, bölmeler sırayla dolar, çıkan buhar geri kazanım hattıyla terminale döner. Kimya ve gıda tesislerinde dolum bazen üstten, menhol açılarak ya da üst dolum borusuyla yapılır. Her iki yöntemde de dolum bitince vanalar kapatılır, mühürlenir ve mühür numaraları evraka yazılır.
Boşaltmada üç yol vardır. Gravite: alıcı tank yerden aşağıdaysa, örneğin istasyonun yer altı deposunda, sıvı kendi ağırlığıyla akar. Pompa: tanker üstündeki pompayla sıvı yüksekteki ya da uzaktaki depoya basılır; akaryakıt, yağ ve gıdada yaygındır. Basınçlı hava: kompresörle tankın üstüne hava basılır ve sıvı alttan itilir; pompaya zarar verebilecek asitlerde tercih edilir. Hangi yöntemin kullanılacağını alıcının tesisi belirlediği için bunu teklif aşamasında sorarız.
Tankerin yola çıkması için gereken belgeler
Taşıyıcı firmada K yetki belgesi aranır; bu belge olmadan ticari yük taşınamaz. Sürücüde ağır vasıta ehliyeti ve mesleki yeterlilik belgesinin yanında, tehlikeli madde taşınıyorsa SRC5 belgesi gerekir. Tanker sürücüsü için SRC5, temel ADR eğitiminin üstüne tank uzmanlık eğitimini de kapsamalıdır. Araçta ise ADR uygunluk belgesi ve tankın periyodik muayene kayıtları bulunur.
Yük tarafında ADR'li ürünlerde taşıma evrakı, yazılı talimat ve aracın önünde ve arkasında turuncu plaka zorunludur. Gıda taşımasında ise tankın yıkandığını, neyle yıkandığını ve ne zaman yıkandığını gösteren yıkama belgesi istenir. Belgesi eksik araç, kaza olmasa bile denetimde durdurulur; sorumluluk gönderen firmaya da uzanabilir.
ADR belgesi nedir? Turuncu plaka nedir? Tanker yıkama belgesi
Tanker kelimesinin gemi anlamı
'Tanker' kelimesi denizcilikte sıvı yük taşıyan gemiyi anlatır. Ham petrol tankeri, ürün tankeri, kimyasal tanker ve LNG tankeri, binlerce ton sıvıyı limandan limana taşıyan gemilerdir. Haberlerde geçen 'tanker' çoğu zaman bu gemilerden biridir. Aranan bilgi gemiyse konu deniz taşımacılığıdır; bu yazı karayolu aracını anlatır.
İki dünya limanda buluşur. Gemiyle gelen ürün liman ya da terminal tanklarına alınır, oradan karayolu tankerleriyle iç bölgelere dağılır. Mersin, Ceyhan, İzmit Körfezi ve Aliağa gibi bölgelerde gemiden tanka, tanktan tankere uzanan bu zincir her gün işler. Biz bu zincirin karayolu halkasındayız: terminalden ya da fabrikadan alıp alıcının deposuna teslim ederiz.
Tanker kiralamak ya da sefer istemek için ne bilmeliyim?
Doğru tankeri seçmek için bizim bilmemiz gereken altı şey var: yükleme yeri, teslim yeri, ürünün adı (ADR'liyse UN numarası ve güvenlik bilgi formu), miktar (ton ya da litre), tarih ve boşaltma şekli. Bu bilgilerle tank malzemesi, hacmi, bölme sayısı ve gerekli belgeler netleşir. Gıdada önceki yük ve yıkama şartlarını, kimyasalda tank kodunu bu aşamada konuşuruz.
Tek seferlik bir taşıma mı, yoksa belirli bir dönem boyunca aracın sizin işinize ayrılması mı gerektiği de buradan çıkar. Düzenli ve sık sevkiyatta dönemlik tanker kiralama çoğu zaman daha planlı ve hesaplı olur. Bilgileri iletin, 10 dakika içinde yazılı teklif verelim.