Tanker nakliye fiyatları sorulduğunda en dürüst cevap, ürünü ve rotayı görmeden rakam söylemenin yanıltıcı olacağıdır. Bir sitede ton başına sabit bir fiyat görüp yola çıkan gönderen, çoğu zaman yıkama, bekleme ya da ısıtma bedeliyle sonradan karşılaşır. Biz bu yüzden fiyatı oluşturan kalemleri baştan açık yazıyor, teklifte neyin dahil neyin hariç olduğunu belirtiyoruz.
Aşağıdaki bölümler navlunu belirleyen başlıca kalemleri sırayla anlatır: mesafe ve rota, ürünün türü ve ADR durumu, hacim ile tonaj ilişkisi, tank tipi, yıkama, ısıtma, bekleme, boşaltma şekli, dönüş yükü ve teslim noktası sayısı. Sonunda fiyatın ton, litre ya da sefer üzerinden nasıl verildiğini ve teklif için hangi bilgilerin yettiğini bulacaksınız.
Mesafe, rota ve dönüş yükü
Navlunun omurgası yükleme ile teslim arasındaki mesafedir; ama yalnız gidiş değil, aracın bir sonraki yüküne ulaşacağı yol da hesaba girer. Marmara, Ege ve Çukurova gibi sanayi yoğun bölgelere giden araç dönüşte yük bulma ihtimali yüksek olduğundan daha dengeli fiyatlanır. Dönüş yükünün zayıf olduğu uzak bölgelerde aracın boş dönme ihtimali fiyata yansır.
Tankerde dönüş yükü kuru yükten daha zordur, çünkü tank her ürünü alamaz. Süt tankeri dönüşte kimyasal alamaz, asit tankı dönüşte gıda taşıyamaz. Gıda ve özel kimyasal seferlerinde boş dönüş ihtimalinin daha yüksek olması bundandır. ADR'li yüklerde tünel kısıtlaması ve güzergâh şartları rotayı uzatıyorsa bu da mesafeye eklenir.
Tanker nakliye ücreti nasıl hesaplanır?
Ürün türü: ADR, gıda ve hassas yükler
Tehlikeli madde taşınacaksa araç ADR uygunluk belgeli, sürücü tanker eğitimli SRC5 belgeli olmalı; araçta turuncu plaka, yazılı talimat ve taşıma evrakı bulunmalıdır. Bu şartlar ve tehlikeli madde zorunlu sigortası, aynı mesafedeki ADR dışı yüke göre maliyeti değiştirir. Kolay alevlenir ya da zehirli ürünlerde rota ve park kısıtları da devreye girer.
Gıda yüklerinde ise ADR yoktur ama başka şartlar vardır: yalnız gıdaya ayrılmış krom tank, her yüklemeden önce yıkama ve yıkama belgesi, süt gibi ürünlerde sıcaklık ve aynı gün teslim. Gıda tankının dönüşte yalnız gıda alabilmesi de fiyata etki eder. Su, sıvı gübre ve lateks gibi ADR dışı ürünlerde ise belirleyici olan tank temizliği ve ürünün özel hassasiyetleridir.
Tehlikeli madde (ADR) taşıma Sıvı gıda taşıma
Hacim ve tonaj: tank dolar mı, tonaj mı biter?
Bir tankerin taşıyabileceği miktarı iki sınır belirler: tankın hacmi ve yasal toplam ağırlıktan kalan net yük. Yarı römork tankerde net yük çoğunlukla 25-27 ton civarındadır. Ağır sıvılarda tonaj sınırına tank dolmadan gelinir: %98'lik sülfürik asit 1,84 kg/L olduğundan 25 ton yalnız 13,5 m³ civarında yer kaplar. Hafif sıvılarda ise tersi olur: benzin ya da metanolde tank hacmen dolar, net yük 22-24 tonda kalır.
Bu ayrım fiyatın birimini de etkiler. Tonaj sınırına gelen ürünlerde ton başına fiyat anlamlıdır; hacim sınırına gelen hafif ürünlerde ise litre ya da komple sefer fiyatı daha adildir. Siparişiniz litre cinsindense bir seferin kaç litre getireceğini yoğunluktan hesaplar, teklifte yazılı veririz.
| ÜRÜN | YOĞUNLUK (KG/L) | SEFER SINIRI | TİPİK FİYAT BİRİMİ |
|---|---|---|---|
| Motorin | 0,820-0,845 | Tonaj (~26 t) | Litre ya da sefer |
| Benzin | 0,720-0,775 | Hacim (22-24 t) | Litre ya da sefer |
| Sülfürik asit %98 | 1,83-1,84 | Tonaj (küçük tank) | Ton ya da sefer |
| Çiğ süt | 1,028-1,034 | Tonaj (~25 t) | Ton, litre ya da sefer |
| Su | ~1,00 | Tonaj (25-26 t) | Sefer |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici Tanker kaç litre alır?
Tank tipi, yıkama ve ısıtma
Bölmeli akaryakıt tankeri, kauçuk ya da PE kaplı kimyasal tanker, izoleli krom gıda tankeri ve brülörlü ısıtmalı tanker aynı yatırım ve işletme maliyetinde değildir. Ürünün istediği tank ne kadar özelse araç o kadar az bulunur ve fiyatı o kadar farklılaşır. Yanlış tankla daha ucuz taşımak ise seçenek değildir.
Yıkama ayrı bir kalemdir: gıda yüklerinde her yüklemeden önce, kimyasalda ürün değişiminde tank yıkama istasyonunda sıcak su, deterjan ya da kostik ve durulamayla temizlenir, yıkama belgesi düzenlenir. Isıtma da benzerdir: bitüm 140-180 °C'de yüklenir, fuel oil ve melas soğukta koyulaşır; ısıtmalı tank, yakıt ve teslimde sıcaklığı koruma süresi fiyata girer.
Tanker yıkama belgesi nedir? Isıtmalı tanker nedir?
Bekleme, boşaltma şekli ve teslim noktası sayısı
Terminalde yükleme sırası, fabrikada girdi kontrolü ya da teslim noktasında deponun boşalmasını beklemek aracın gününü yer. Tekliflerimizde yükleme ve teslim için makul bir serbest bekleme süresi yazar; bunu aşan bekleme ayrıca hesaplanır. Randevulu çalışan ve evrakı önceden hazır olan tesislerde bu kalem çoğu zaman hiç doğmaz.
Boşaltma şekli de süreyi değiştirir. İstasyona gravite ile boşaltma hızlıdır; yüksekteki depoya pompayla, aşındırıcı kimyasalı basınçlı havayla ya da lateksi düşük devirli pompayla boşaltmak daha uzun sürer. Bölmeli tankerle tek seferde birden çok noktaya teslim, her ek nokta için yol ve süre ekler; ama küçük miktarları ayrı ayrı göndermekten çoğu zaman daha ekonomiktir.
Ton mu, litre mi, sefer mi fiyatlanır?
Komple sefer fiyatı en yaygın modeldir: bir tanker, belli bir yükleme noktasından belli bir teslim noktasına, ürünün izin verdiği tam miktarla gider. Ton başına fiyat, ağır ürünlerde ve kantarla tartılan yüklerde tercih edilir. Litre başına fiyat ise akaryakıtta ve litreyle sipariş edilen ürünlerde kullanılır; akaryakıtta faturalama 15 °C'ye düzeltilmiş standart litre üzerinden yapılır.
Hangi birim seçilirse seçilsin hesabın tabanı aynıdır: aracın o seferdeki maliyeti. Küçük miktarlı gönderiler de bu nedenle ton başına daha pahalı görünür; yarım dolu tanker de tam dolu tankerle aynı yolu gider. Düzenli sevkiyatta aylık sefer sayısı arttıkça plan verimlileşir; ayın büyük kısmında araca iş çıkıyorsa dönemlik kiralamayı da karşılaştırırız.
İki teklifi karşılaştırırken nelere bakmalı?
Farklı firmalardan gelen iki tanker teklifi yalnız toplam rakamla kıyaslanmaz. Önce fiyat biriminin aynı olup olmadığına bakın: biri sefer, diğeri ton başına fiyat veriyorsa ikisini aynı miktara çevirin. Sonra kapsamı karşılaştırın: yıkama, ısıtma, pompa, serbest bekleme süresi ve ikinci teslim noktası her iki teklifte de dahil mi?
Son olarak gelecek aracı sorun. Tank tipi ürüne uygun mu, ADR'li yükte araç ve sürücü belgeleri geçerli mi, gıdada yıkama belgesi verilecek mi? Bu soruların cevabı eksik olan bir teklif, kâğıt üzerinde ucuz görünse bile yükleme noktasında geri çevrilen bir araçla sonuçlanabilir. Bekleyen üretim ve kaçan teslim tarihi, navlun farkından çoğu zaman daha pahalıdır.
Tanker taşımacılığı firması seçerken sorulacaklar
Teklif nasıl istenir?
Yazılı teklif için şu bilgiler yeterlidir: yükleme yeri (terminal, fabrika ya da adres), teslim yeri, ürünün adı (ADR'liyse UN numarası ve güvenlik bilgi formu), miktar (ton ya da litre), tarih ve boşaltma şekli (pompa, kompresör ya da gravite). Gıda yüklerinde yıkama belgesi ve önceki yük beyanı isteniyorsa, ısıtma gereken ürünlerde teslim sıcaklığı da ekleyin.
Bu bilgiler geldiğinde kalemleri ayrı ayrı yazılmış teklif bekletilmeden hazırlanır. Teklifte fiyat birimi, serbest bekleme süresi, yıkama ve ısıtmanın dahil olup olmadığı, teslim noktası sayısı ve araç tipi yazar. Sayfanın üstündeki formu kullanabilir, telefonla ya da WhatsApp üzerinden de yazabilirsiniz; operasyonumuz 7/24 açıktır.