Kimyasal taşımada tek bir araç tipi yoktur. Sülfürik asidi taşıyan tank hipokloriti taşıyamaz, hipoklorit taşıyan tank solvente uygun değildir, solvent taşımış bir tank ise temizlenmeden kostiğe geçemez. Doğru aracı belirleyen üç şey vardır: ürünün tank malzemesiyle uyumu, ADR'nin o ürün için öngördüğü tank kodu ve tankın bir önceki yükü. Biz teklif vermeden önce bu üçünü ürünün SDS'sinden ve tank geçmişinden kontrol ederiz.
Taşıdığımız kimyasalların çoğu ADR kapsamındadır: asitler ve kostik sınıf 8 aşındırıcı, solventler ve alkoller sınıf 3 alevlenir sıvıdır. Bu yüklerde ADR uygunluk belgeli araç, tanker eğitimli SRC5 belgeli sürücü, turuncu plaka ve taşıma evrakı zorunludur. AdBlue gibi bazı ürünler ise ADR dışındadır ama saflık şartı nedeniyle en az tehlikeli maddeler kadar dikkat ister.
Kimyasal tanker tipleri
Kimyasal tankerleri en iyi iç yüzey malzemesine göre ayırmak gerekir. 316L paslanmaz çelik tanker; solventler, alkoller, kostik, fosforik asit, amonyak çözeltisi ve saflığı önemli ürünler için en yaygın seçenektir. Kauçuk ya da PE kaplı çelik tanker ise metale saldıran ürünler, örneğin hidroklorik asit ve sodyum hipoklorit için kullanılır. Derişik sülfürik asit gibi bazı ürünler uygun çelik tankla da taşınabilir; burada belirleyici olan ürünün derişimidir.
İkinci ayrım tank yapısıdır. Ağır asitler için tank hacmi küçük tutulur, çünkü yük hacimden önce tonaja ulaşır. Soğukta kristallenen ya da koyulaşan ürünler için izoleli veya ısıtmalı tank gerekir; yüzde 50'lik kostik bunun tipik örneğidir. Tek gözlü tank kimyasal taşımada yaygındır, bölmeli tank ise yalnız uyumlu ürünlerin aynı seferde taşınması gerektiğinde kullanılır.
| TANK TİPİ | UYGUN ÜRÜN ÖRNEKLERİ | NOT |
|---|---|---|
| 316L paslanmaz | Solvent, metanol, kostik, fosforik asit, amonyak çözeltisi | Pürüzsüz yüzey, kolay temizlik |
| Kauçuk / PE kaplı | Hidroklorik asit, sodyum hipoklorit | Metale saldıran ürünler |
| Asite uygun çelik, küçük hacim | Derişik sülfürik asit | Yüksek yoğunluk, 1,84 t/m³ |
| İzoleli / ısıtmalı | Yüzde 50 kostik | Soğukta kristallenen ürünler |
Tanker çeşitleri Isıtmalı tanker nedir?
Malzeme uyumu: tankı ürün seçer
Malzeme uyumu iki yönlüdür: ürün tankı aşındırmamalı, tank da ürünü kirletmemelidir. Hipoklorit paslanmaz çeliği oyuk korozyonuyla deler ve metal iyonlarıyla temas ettikçe bozunur. Amonyak çözeltisi bakır ve pirinci aşındırır; tankın kendisi uygun olsa bile pirinç bir rakor sorun çıkarır. Solventler bazı kauçuk contaları şişirir. AdBlue karbon çelikten çözünen demirle standart dışına çıkar.
Bu yüzden uyumu yalnız tank gövdesi için değil vana, conta, hortum, pompa ve kaplin için de kontrol ederiz. Bilgi kaynağı ürünün SDS'sinde yer alan kararlılık, tepkime ve uyumsuz malzeme bölümleri ile üreticinin teknik verisidir. Tesisinizin ayrıca bir malzeme şartnamesi varsa teklif aşamasında paylaşın.
Sodyum hipoklorit taşıma Amonyak çözeltisi taşıma
SDS neden her seferin başlangıç noktası?
Güvenlik bilgi formu (SDS), bir kimyasalın taşınması için gereken bütün bilgiyi tek belgede toplar. 14. bölüm taşıma bilgisini verir: UN numarası, uygun sevkiyat adı, sınıf ve ambalaj grubu. Diğer bölümler yoğunluğu, parlama noktasını, donma ya da kristallenme sıcaklığını, uyumsuz malzemeleri ve döküntüde yapılacakları anlatır. Bu bilgilerle aracı, tankı, sefer miktarını ve boşaltma ekipmanını seçeriz.
Aynı adı taşıyan iki ürünün künyesi derişime göre değişebilir. Yüzde 35'in üzerindeki amonyak çözeltisi ya da parlama noktası farklı bir ksilen karışımı başka kurallarla taşınır. Ürün adı tek başına yeterli olmaz; esas aldığımız, gönderenin güncel SDS'si ve analiz belgesidir. SDS'si olmayan bir kimyasal için teklif vermeyiz.
Tank kodu mantığı: hangi ürün hangi tanka?
ADR her tehlikeli sıvı için asgari bir tank kodu öngörür. Kod dört parçadan oluşur: tankın tipi (L sıvı), hesap basıncı (ör. 4 bar ya da G), dolum ve boşaltma ağızlarının düzeni (ör. B: alttan, üç kapamalı) ve havalandırma durumu (ör. N: havalandırmasız, V: havalandırmalı, F: alev tutuculu havalandırma, H: hermetik). Asitler ve kostik için tipik kod L4BN, metanol için L4BH, toluen ve etanol için LGBF, hipoklorit için L4BV(+) kodudur.
Aracın ADR uygunluk belgesinde tankın kodu ve taşıyabileceği maddeler yazar. Daha yüksek bir tank kodu belirli kurallar içinde daha düşük kodu karşılayabilir; ancak (+) işaretli kodlarda bu serbestçe yapılamaz. Hangi tankın hangi ürüne uygun olduğunu, kodun yanında malzeme uyumu da belirler: kod uygun olsa bile hipoklorit metal yüzeyli tanka konmaz.
Temizlik ve ürün geçişi
Kimyasal tankerin bir önceki yükü, sıradaki yükün güvenliğini ve kalitesini doğrudan etkiler. Asitten sonra kostik, hipokloritten sonra asit ya da amonyak gibi birbiriyle tepkimeye giren ürünler arasında geçiş, temizlik yapılsa bile tercih edilmez. Uyumlu ürünler arasında geçişte tank yıkama istasyonunda yıkanır, durulanır, gerekirse buharla temizlenir ve kurutulur; yıkama belgesi sefer evrakına eklenir.
Hassas ürünlerde, örneğin solventte ve AdBlue'da, su ve önceki ürünün izi bile kirleticidir. Bu tür hatlarda tankı tek bir ürüne ayırmak en temiz çözümdür. İsterseniz tankın son üç yükünü yazılı olarak bildiririz. Kimyasal taşımış bir tank hiçbir koşulda gıdaya geçmez.
ADR'li ve ADR'siz kimyasallar
ADR'li kimyasallarda sefer kurgusu sabittir: ADR uygunluk belgeli araç, SRC5 belgeli sürücü, ürünün tehlike numarası ve UN numarasını gösteren turuncu plaka, taşıma evrakı, yazılı talimat ve tünel kısıtlamasına uygun rota. Sülfürik asit (UN 1830), hidroklorik asit (UN 1789), sıvı kostik (UN 1824), fosforik asit (UN 1805), metanol (UN 1230), toluen (UN 1294), amonyak çözeltisi (UN 2672) ve sodyum hipoklorit (UN 1791) bu gruptadır.
ADR dışındaki kimyasallar, örneğin AdBlue, bazı sıvı gübreler ve polimer emülsiyonlar, tehlikeli madde evrakı gerektirmez. Ama bu ürünlerde de tank temizliği, malzeme uyumu ve donma riski aynı ciddiyetle yönetilir. Bir ürünün ADR kapsamında olup olmadığını yine SDS'nin 14. bölümü söyler; bu bölümde ürünün ADR'ye tabi olmadığı açıkça yazmıyorsa ürünü ADR'li kabul eder, gönderenle netleştiririz.
Sülfürik asit taşıma AdBlue taşıma Solvent taşıma
Kimya bölgeleri ve hatlar
Türkiye'de sıvı kimyasal trafiğinin büyük kısmı birkaç bölge etrafında döner. Kocaeli'de Dilovası ve Gebze organize sanayi bölgeleri ile körfezdeki liman ve depolama terminalleri, kimyasalların hem üretim hem ithalat çıkış noktasıdır. İzmir Aliağa rafineri ve petrokimya tesisleriyle Ege'nin ana kaynağıdır. Mersin limanı ve çevresi ise Akdeniz ve Güneydoğu'ya giden kimyasallar için önemli bir çıkış noktasıdır.
Varış noktaları çok daha dağınıktır: su arıtma tesisleri, metal ve yüzey işlem fabrikaları, boya ve yapıştırıcı üreticileri, tekstil terbiye tesisleri, enerji santralleri ve gıda dışı temizlik ürünü üreticileri. Hattın uzunluğu ve teslim noktasının boşaltma imkânı, sefer süresini ve aracın seçimini belirler. Boşaltma tankerin pompasıyla, basınçlı hava (kompresör) ile ya da gravite ile yapılır; hangi yöntemin kullanılacağını ürünün viskozitesi, deponun yüksekliği ve tesisin talimatı belirler.
Kocaeli tanker nakliye İzmir tanker nakliye Mersin tanker nakliye
Kimyasal nakliye fiyatını ne belirler?
Kimyasal navlunu tek bir km fiyatıyla açıklanmaz. Belirleyen kalemler şunlardır: mesafe, ürünün gerektirdiği tank tipi (kaplı ve küçük hacimli tanklar daha az bulunur), yükleme öncesi temizlik ihtiyacı, yükleme ve boşaltmada bekleme, pompa ya da kompresör gereksinimi, ısıtma ihtiyacı ve dönüş yükü ihtimali. Özel tanklarda dönüş yükü bulmak zor olduğundan boş dönüş navluna yansır.
Teklif için şu bilgileri gönderin: yükleme yeri, teslim adresi, ürün adı, UN numarası ve SDS, ton ya da litre, tarih ve boşaltma şekli (pompa, kompresör ya da gravite). Düzenli sevkiyatta aylık miktarı da yazın. Teklifimizi kalemleri ayrı ayrı yazılmış olarak, bekletmeden göndeririz.