Metanol görünüşte suya, kokusuyla etil alkole benzer; ama taşıma açısından ikisinden de farklıdır. ADR'de kolay alevlenir sıvı olmasının yanında zehirli olarak da sınıflandırılır. Yutulduğunda, buharı solunduğunda ya da deriden emildiğinde ciddi zehirlenmeye yol açabilir. Bu ikili tehlike, tank kodundan sürücünün koruyucu donanımına kadar her şeyi belirler.
Metanol UN 1230 numarasıyla, sınıf 3 ve ek tehlike olarak 6.1 (zehirli), ambalaj grubu II olarak taşınır. Araç üstündeki turuncu plakada 336/1230 yazar; 336 tehlike numarası, kolay alevlenir ve zehirli sıvı anlamına gelir. Tank kodu L4BH'dir, tünel kodu (D/E)'dir. Araç ADR uygunluk belgeli, sürücü tanker eğitimli SRC5 belgeli olmalıdır.
336 ne demek, L4BH neden şart?
Turuncu plakadaki tehlike numarası yükün nasıl davranacağını özetler. 3 alevlenir sıvıyı, ikinci 3 bu özelliğin belirgin olduğunu, 6 ise zehirliliği gösterir. Kazaya müdahale eden ekip 336'yı gördüğünde hem yangına hem de zehirli buhara karşı hazırlık yapar. Motorin tankerindeki 30 numarasıyla karşılaştırıldığında farkın büyüklüğü görülür.
L4BH tank kodunda L sıvı tankını, 4 tankın 4 bar hesap basıncına göre yapıldığını, B alttan dolum ve boşaltma açıklıklarının üç kapama düzeniyle donatıldığını, H ise tankın hermetik, yani dışarıya açık bir havalandırma vanası olmadan kapalı olduğunu anlatır. Akaryakıtta yaygın olan LGBF kodlu tanklar bu şartı karşılamaz; metanol akaryakıt tankerine yüklenmez. Biz metanol için L4BH kodlu paslanmaz kimyasal tank kullanırız.
Turuncu plaka nedir? Tanker çeşitleri
Hacim sınırı: tank tonajdan önce dolar
Metanolün yoğunluğu yaklaşık 0,79 kg/L'dir. Asitlerde tonaj sınırına hacimden çok önce gelinirken metanolde tersi olur: hafif sıvı, yasal tonaja ulaşmadan tankı doldurur. Bu durumda metanol seferinin miktarını tank hacmi belirler; tank hacmen dolduğunda net yük 23-25 ton aralığında kalır.
Tank ağzına kadar da doldurulmaz. Metanol ısındıkça genleşir; tankta bunun için bir boşluk bırakılması ADR'nin doldurma kurallarının gereğidir. Siparişinizi ton ya da litre olarak verebilirsiniz; tek seferde kaç ton geleceğini kullanılacak tankın hacmine göre teklifte yazarız. Büyük bir depo için iki sefer mi, iki tanker mi gerektiği de buradan çıkar.
| YÜK | YOĞUNLUK | SEFERİ SINIRLAYAN |
|---|---|---|
| Metanol | ~0,79 kg/L | Tank hacmi |
| %50 kostik (karşılaştırma) | 1,52 t/m³ | Tonaj |
| %98 sülfürik asit (karşılaştırma) | 1,84 t/m³ | Tonaj |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici
Buhar: dolum ve boşaltmada kapalı devre
Metanol oda sıcaklığında kolayca buharlaşır ve parlama noktası normal hava sıcaklıklarının altındadır. Yani yazın da kışın da tank içindeki buhar-hava karışımı alev alabilecek durumdadır. Bu buhar aynı zamanda zehirlidir. Dolum bu nedenle alttan, buhar dönüş hattı bağlanarak yapılır; tanktan çıkan buhar terminale geri döner, açık kapaktan dolum yapılmaz.
Boşaltmada da aynı mantık geçerlidir: alıcı tankından çıkan buhar mümkünse tankere ya da tesisin buhar toplama sistemine yönlendirilir. Araç ve tesis topraklanır, kıvılcım oluşturabilecek ekipman kullanılmaz, motor kapalıdır. Metanol yangınının alevi gün ışığında neredeyse görünmez olabilir; boşaltma alanında yangın söndürme ekipmanının hazır ve alkole dayanıklı köpük tipinde olması önemlidir.
Zehirlilik: sürücü ve tesis için önlemler
Metanol zehirlenmesi yalnız yutmakla olmaz; buharın solunması ve deri teması da tehlikelidir. Bağlantı açılıp kapanırken sürücü kimyasala dayanıklı eldiven, göz koruması ve uygun iş kıyafeti kullanır; buhar yoğunluğuna göre solunum koruması hazır bulundurulur. Hortum bağlantısı sökülmeden önce hat boşaltılır, damlama toplama kabına alınır.
Tesis tarafında boşaltma noktasının iyi havalandırılmış olması, yakında göz duşu bulunması ve personelin ürünü tanıması gerekir. Metanol suyla her oranda karışır; küçük bir sızıntı suyla seyreltilebilir ama bu, ürünün kanalizasyona ya da toprağa ulaşmasını engellemez. Sızıntı toplama malzemesi ve gider kapatma imkânı boşaltma alanında hazır tutulmalıdır.
Ürün kalitesi: kuru ve temiz tank
Metanol havadaki nemi çeker. Biyodizel ve kimya üretiminde su içeriği önemli bir kalite parametresidir; ıslak bir tank ya da açık bırakılmış bir kapak ürünün şartnamenin dışına çıkmasına yol açabilir. Bu yüzden tank yıkamadan sonra kurutulur, kapalı tutulur ve yükleme öncesinde kontrol edilir. Önceki yükten kalan iz de ürünü bozabilir; tankın son yükü ve yıkama belgesi seferle birlikte kayıt altındadır.
Metanolün başlıca alıcıları biyodizel üreticileri, formaldehit ve reçine tesisleri, boya ve solvent üreticileri ile çeşitli kimya tesisleridir. Biyodizel üretiminde metanol bitkisel yağ ile tepkimeye giren ana girdidir; düzenli ve zamanında ikmal üretim planının parçasıdır. Ürün çoğunlukla ithalatla limanlara gelir ve terminal tanklarından tankere yüklenir.
Solvent taşıma Etil alkol taşıma
Yükleme: terminal, randevu ve mühür
Metanol çoğunlukla limanlardaki kimyasal terminallerden ya da dağıtıcıların depolarından yüklenir. Yükleme randevuyla yapılır; terminal girişinde araç, tank kodu, ADR uygunluk belgesi ve sürücünün SRC5 belgesi kontrol edilir. Bazı terminaller tankın son yükünü ve yıkama belgesini de ister; bu evrakı yüklemeye hazır getiririz.
Dolum bitince vanalar mühürlenir, mühür numaraları ve yükleme miktarı sefer evrakına yazılır. Teslimde alıcı mühürleri kontrol eder, gerekirse numune alır. Metanol de sıcaklıkla genleştiği için yükleme fişindeki miktar ile teslimdeki ölçüm arasında sıcaklıktan doğan fark görülebilir; ürün sıcaklığını teslim tutanağına yazdırarak bu farkı gerçek kayıptan ayırırız.
Belgeler, güzergâh ve fiyatı belirleyenler
Sürücüde ADR taşıma evrakı (UN 1230, METANOL, sınıf 3 ve 6.1, ambalaj grubu II, miktar), yazılı talimat, aracın ADR uygunluk belgesi, SRC5 belgesi, irsaliye ve yükleme fişi bulunur. Tünel kodu (D/E)'dir: tankla taşımada D ve E kategorili tünellerden geçilmez, güzergâh buna göre çizilir. Gönderen ve alıcı işletmelerin tehlikeli madde güvenlik danışmanı (TMGD) ile çalışması mevzuat gereğidir.
Navlunu mesafe, L4BH tank bulunabilirliği, terminalde ve teslimde bekleme, tank yıkaması, pompa ihtiyacı ve dönüş yükü belirler. Teklif için yükleme yeri ya da terminal, teslim adresi, ürün ve SDS, ton ya da litre olarak miktar, tarih ve boşaltma şeklini yazın; düzenli ikmal yapıyorsanız aylık miktarı da ekleyin.
Kimyasal taşıma Tehlikeli madde (ADR) taşıma Tanker nakliye fiyatları