Sipariş çoğu zaman litreyle verilir, kantar tonla tartar, tankerin yasal sınırı ise toplam ağırlıktır. Üçünü birbirine bağlayan tek sayı ürünün yoğunluğudur. Yoğunluğu bilinen bir sıvıda bir tankerin kaç litre ve kaç ton getireceği, deponuzun kaç seferde dolacağı ve fiyatın hangi birimle verilmesi gerektiği birkaç saniyede hesaplanır.
Sayfanın üstündeki hesaplayıcı tablodaki değerleri kullanır: sıvıyı seçin, miktarı yazın, ton-litre ya da m³-ton çevirisini görün. Sonuçlar bir aralık olarak verilir, çünkü aynı ürünün yoğunluğu üreticiye, konsantrasyona ve sıcaklığa göre değişir. Kesin değer her zaman ürünün analiz sertifikasındadır.
Sıvı yoğunluk tablosu: tankerle taşınan 22 sıvı
Tablodaki yoğunluklar kg/L cinsindendir; bu değer t/m³ ile aynıdır. Yani yoğunluğu 0,835 kg/L olan bir motorinin 1 m³'ü 0,835 ton gelir. Akaryakıt değerleri ilgili ürün standartlarındaki aralıklardan, kimyasal ve gıda değerleri üretici güvenlik bilgi formları ile teknik veri föylerinden alınmıştır. AdBlue değeri standardı gereği 20 °C içindir.
Sütunları şöyle okuyun: '1 ton kaç litre' sütunu, bir ton ürünün yoğunluk aralığının iki ucunda kaç litre ettiğini gösterir. '1.000 litre kaç kg' sütunu ters çeviridir. '30 m³ tank kaç ton' sütunu ise tank ağzına kadar dolsaydı kaç ton olacağını gösterir; bu sütunda 26-27 tonu aşan değerler, gerçekte tankın tam doldurulamayacağı anlamına gelir.
| SIVI | YOĞUNLUK (KG/L) | 1 TON KAÇ LİTRE | 1.000 LİTRE KAÇ KG | 30 M³ TANK KAÇ TON |
|---|---|---|---|---|
| Motorin | 0,820 – 0,845 | 1.183 – 1.220 L | 820 – 845 kg | 24,6 – 25,3 t |
| Benzin | 0,720 – 0,775 | 1.290 – 1.389 L | 720 – 775 kg | 21,6 – 23,3 t |
| Jet yakıtı (Jet A-1) | 0,775 – 0,840 | 1.190 – 1.290 L | 775 – 840 kg | 23,3 – 25,2 t |
| Fuel oil (ağır) | 0,920 – 1,000 | 1.000 – 1.087 L | 920 – 1.000 kg | 27,6 – 30,0 t |
| Bitüm (15 °C) | 1,010 – 1,040 | 962 – 990 L | 1.010 – 1.040 kg | 30,3 – 31,2 t |
| Madeni yağ / baz yağ | 0,850 – 0,890 | 1.124 – 1.176 L | 850 – 890 kg | 25,5 – 26,7 t |
| Sülfürik asit (%98) | 1,830 – 1,840 | 543 – 546 L | 1.830 – 1.840 kg | 54,9 – 55,2 t |
| Hidroklorik asit (%32-33) | 1,150 – 1,165 | 858 – 870 L | 1.150 – 1.165 kg | 34,5 – 35,0 t |
| Sıvı kostik (%48-50) | 1,500 – 1,530 | 654 – 667 L | 1.500 – 1.530 kg | 45,0 – 45,9 t |
| Fosforik asit (%75-85) | 1,570 – 1,690 | 592 – 637 L | 1.570 – 1.690 kg | 47,1 – 50,7 t |
| Metanol | 0,790 – 0,793 | 1.261 – 1.266 L | 790 – 793 kg | 23,7 – 23,8 t |
| Toluen | 0,865 – 0,870 | 1.149 – 1.156 L | 865 – 870 kg | 26,0 – 26,1 t |
| Amonyak çözeltisi (%25) | 0,905 – 0,910 | 1.099 – 1.105 L | 905 – 910 kg | 27,2 – 27,3 t |
| Sodyum hipoklorit (%13-15) | 1,200 – 1,250 | 800 – 833 L | 1.200 – 1.250 kg | 36,0 – 37,5 t |
| AdBlue (%32,5 üre) | 1,087 – 1,093 | 915 – 920 L | 1.087 – 1.093 kg | 32,6 – 32,8 t |
| Çiğ süt | 1,028 – 1,034 | 967 – 973 L | 1.028 – 1.034 kg | 30,8 – 31,0 t |
| Ayçiçek yağı | 0,915 – 0,925 | 1.081 – 1.093 L | 915 – 925 kg | 27,5 – 27,8 t |
| Melas | 1,380 – 1,450 | 690 – 725 L | 1.380 – 1.450 kg | 41,4 – 43,5 t |
| Glikoz şurubu | 1,330 – 1,430 | 699 – 752 L | 1.330 – 1.430 kg | 39,9 – 42,9 t |
| Etil alkol (%96) | 0,805 – 0,812 | 1.232 – 1.242 L | 805 – 812 kg | 24,2 – 24,4 t |
| Su | 0,998 – 1,000 | 1.000 – 1.002 L | 998 – 1.000 kg | 29,9 – 30,0 t |
| Sıvı gübre (UAN-32) | 1,310 – 1,330 | 752 – 763 L | 1.310 – 1.330 kg | 39,3 – 39,9 t |
Kaynaklar: TS EN 590 (motorin: 0,820-0,845 kg/L, 15 °C) · TS EN 228 (benzin: 0,720-0,775 kg/L, 15 °C) · DEF STAN 91-091 / ASTM D1655 (Jet A-1: 0,775-0,840 kg/L, 15 °C) · ISO 22241-1 (AdBlue: 1,087-1,093 kg/L, 20 °C) · Üretici güvenlik bilgi formları (SDS) ve teknik veri föyleri.
Litre-ton çevirme formülü
Hesap iki satırdır. Litreden kiloya: kg = litre × yoğunluk. Kilodan litreye: litre = kg ÷ yoğunluk. Ton ve metreküp kullanıldığında aynı formül geçerlidir: ton = m³ × yoğunluk, m³ = ton ÷ yoğunluk. Burada tek dikkat edilecek nokta birimlerin eşleşmesidir; 1 m³ 1.000 litre, 1 ton 1.000 kilogramdır.
Örnek: yoğunluğu 0,92 kg/L olan ayçiçek yağından 20.000 litre, 20.000 × 0,92 = 18.400 kg, yani 18,4 ton eder. Tersine, 26 ton ayçiçek yağı 26.000 ÷ 0,92 = yaklaşık 28.260 litredir. Su için yoğunluk 1'e çok yakın olduğundan litre ile kilogram neredeyse birebir örtüşür; 25 ton su yaklaşık 25.000 litredir.
Sıcaklığın etkisi ve 15 °C düzeltmesi
Sıvılar ısındıkça genleşir, soğudukça büzülür; kütle aynı kalsa da litre değişir. Motorinde bu etki her derece için yaklaşık binde 0,8-0,9 civarındadır. 15 °C'de 30.000 litre olan bir motorin yükü 30 °C'ye ısındığında yaklaşık 350-400 litre fazla görünür. Ürün değişmemiştir; değişen yalnız hacimdir.
Bu yüzden akaryakıtta ticari ölçüm 15 °C'ye düzeltilmiş standart litre üzerinden yapılır. Terminalin yükleme fişinde hem gözlenen litre hem standart litre yazar; teslimde bir fark görüldüğünde önce bu iki değer karşılaştırılır. Kimyasal ve gıda yüklerinde ise çoğu zaman kantar tartısı esas alınır, bu da sıcaklık sorusunu ortadan kaldırır. Isıtılarak taşınan bitüm ve fuel oil gibi ürünlerde yoğunluk sıcakken belirgin biçimde düşer; dolayısıyla bu ürünler tonla işlem görür.
Motorin taşıma Akaryakıt taşıma kuralları
Tank hacmi mi, tonaj mı? Hangisi önce dolar
Yarı römork tankerlerin hacmi 24 ile 38 m³ arasında değişir, ama net yük yasal toplam ağırlık sınırından dolayı çoğunlukla 25-27 ton civarında kalır. Hangi sınırın önce geldiğini yoğunluk belirler. Kabaca: 30-32 m³'lük tipik bir tankta yoğunluğu 0,82 kg/L'nin altındaki hafif sıvılarda tank önce dolar; 0,85 kg/L'nin üstündeki sıvılarda tank dolmadan tonaj biter. Arada kalan ürünlerde sonucu tankın tam hacmi belirler.
Benzin (0,72-0,775), metanol ve etanol (yaklaşık 0,79-0,81) hacim sınırına takılır; 30-32 m³'lük tank tam dolduğunda net yük 22-24 tonda kalır. Motorin sınırdadır: 32 m³ civarında hem tank hem tonaj dolar. Süt, su ve sıvı yağ tonaj sınırına gelir, tank birkaç metreküp boş kalır. Asit, kostik, melas ve sıvı gübre gibi ağır sıvılarda ise tank yarısına yakın boş kalır; asit tanklarının küçük hacimli üretilmesi bundandır.
Tanker kaç litre alır? Sülfürik asit taşıma
Örnek hesaplar
1 ton motorin kaç litre? Motorinin yoğunluğu 0,820-0,845 kg/L olduğundan 1 ton motorin yaklaşık 1.183-1.220 litredir. 1.000 litre süt kaç kg? Çiğ sütün yoğunluğu 1,028-1,034 kg/L olduğundan 1.000 litre süt yaklaşık 1.028-1.034 kg gelir. Süt fabrikalarının litre ile kilogramı ayrı ayrı kaydetmesinin nedeni bu küçük ama birikince büyüyen farktır.
30 m³'lük tank kaç ton sülfürik asit alır? Kâğıt üzerinde 30 × 1,84 = 55 ton eder; ama bu taşınamaz bir yüktür. Net yük sınırı 25 ton civarında olduğundan %98'lik sülfürik asitte tek sefer yaklaşık 13,5-13,6 m³'tür. Asit bu nedenle 30 m³'lük tankla taşınmaz; onun yerine ürüne uygun küçük hacimli asit tankı kullanılır. Aynı mantık sıvı kostik, fosforik asit, melas ve UAN için de geçerlidir.
| SORU | HESAP | SONUÇ |
|---|---|---|
| 1 ton motorin kaç litre? | 1.000 ÷ 0,845 ile 1.000 ÷ 0,820 | ~1.183-1.220 L |
| 1.000 litre süt kaç kg? | 1.000 × 1,028 ile 1.000 × 1,034 | ~1.028-1.034 kg |
| 25 ton sülfürik asit kaç m³? | 25 ÷ 1,84 | ~13,6 m³ |
| 30 m³ benzin kaç ton? | 30 × 0,72 ile 30 × 0,775 | ~21,6-23,3 t |
| 26 ton UAN-32 kaç litre? | 26.000 ÷ 1,33 ile 26.000 ÷ 1,31 | ~19.550-19.850 L |
| 25 ton süt kaç litre? | 25.000 ÷ 1,034 ile 25.000 ÷ 1,028 | ~24.180-24.320 L |
1 ton motorin kaç litre? Süt taşıma
Kesin yoğunluk nereden alınır?
Tablodaki değerler planlama içindir. Faturaya, gümrüğe ya da sözleşmeye girecek hesapta ürünün o partiye ait analiz sertifikasındaki (CoA) yoğunluk kullanılır. Kimyasallarda konsantrasyon değiştikçe yoğunluk da değişir: %32'lik hidroklorik asit ile %50'lik kostik çözeltisi aynı tankta çok farklı litreler eder. Gıda yüklerinde de yağ oranı, şeker içeriği ve sıcaklık sonucu etkiler.
Teklif isterken ürünün analiz sertifikasını ya da en azından güvenlik bilgi formunu paylaşırsanız, bir tankerin kaç litre ve kaç ton getireceğini teklifte yazılı veririz. Yükleme yeri, teslim yeri, ürün, miktar, tarih ve boşaltma şeklini eklediğinizde yazılı teklif 10 dakika içinde gelir.