Sülfürik asit taşımada ilk dikkat çeken şey ağırlığıdır. %98'lik asit 1,84 t/m³ yoğunluktadır, yani aynı tonajı motorinin yarısından az bir hacme sığdırır. Bu yüzden asit tankeri, akaryakıt tankerine benzemez: gövde küçük, cidar kalın, iç yüzey ürüne göre seçilmiştir. Yanlış tankla, hatta doğru tankın yanlış yıkanmasıyla yapılan bir sefer, tankı da yükü de bozabilir.
Sülfürik asit ADR'de aşındırıcı sıvıdır; %51'in üzerindeki asit UN 1830 numarasıyla, sınıf 8 ve ambalaj grubu II olarak taşınır. %51 ve altındaki seyreltik sülfürik asit ise UN 2796'dır (sınıf 8, ambalaj grubu II); bu sayfadaki künye %51 üstü UN 1830 içindir. Araç üstünde 80/1830 yazan turuncu plaka, L4BN kodlu tank, ADR uygunluk belgeli araç, SRC5 belgeli sürücü ve sefer evrakı zorunludur. Biz teklif aşamasında asidin konsantrasyonunu ve güvenlik bilgi formunu (SDS) isteriz; tank seçimi bu iki bilgiyle yapılır.
Neden asit tankları küçük hacimlidir?
Yarı römork tankerde sefer miktarını yasal toplam ağırlık sınırı belirler; net yük tipik olarak 25 ton civarında kalır. %98'lik sülfürik asitte 25 ton yaklaşık 13,5 m³ eder. 30 m³'lük bir tankı bu asitle doldurmak hem yasal değildir hem de gereksizdir; tankın yarısı boş gider. Asit tankları da bu nedenle küçük hacimli üretilir ve yük, tonaj sınırına hacimden çok önce gelir.
Küçük hacmin bir faydası daha vardır: yoğun bir sıvı büyük, yarı dolu bir tankta yolda çalkalanır ve aracın dengesini zorlar. Ürüne göre boyutlandırılmış tankta bu etki azalır. Siparişinizi ton üzerinden verin; seyreltik asit gönderiyorsanız yoğunluk düşeceği için aynı tonaj daha fazla hacim tutar, tank seçimini buna göre yaparız.
| YÜK | YOĞUNLUK | 25 TON KAÇ M³? |
|---|---|---|
| %98 sülfürik asit | 1,84 t/m³ | ~13,5 m³ |
| Motorin (karşılaştırma) | ~0,835 t/m³ | ~30 m³ |
| Su (karşılaştırma) | 1,00 t/m³ | 25 m³ |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici
Konsantrasyon tank seçimini değiştirir
Derişik sülfürik asit çelik yüzeyde ince bir koruyucu tabaka oluşturur; %98'lik asidin uygun çelik tankta taşınabilmesi bundandır. Seyreltik asitte durum tersine döner: genel bilgi olarak seyreltik sülfürik asit metali derişik asitten çok daha hızlı aşındırır ve bu sırada hidrojen gazı da açığa çıkabilir. Seyreltik ya da orta konsantrasyonlu asit için kauçuk kaplı ya da ürüne uygun kaplamalı tank gerekir.
Bu nedenle 'sülfürik asit' demek tek başına yetmez. Teklif isterken ürünün yüzdesini, ürün sınıfını (teknik, akü asidi vb.) ve SDS'sini paylaşın. Tankın malzemesini ve kaplamasını SDS'deki malzeme uyumu bilgisine göre seçeriz. Emin olmadığımız bir konsantrasyon-tank eşleşmesinde, alıcının ve üreticinin teknik birimiyle teyit almadan yükleme yapmayız.
Su ile temas: asit tankında en büyük risk
Sülfürik asit suyla karşılaştığında yüksek ısı açığa çıkar. Asidin üzerine su eklenmesi kaynama ve sıçramaya yol açabilir. Taşıma açısından bunun pratik karşılığı şudur: tank, hortum ve bağlantı parçaları kuru olmalıdır. Yıkamadan sonra içinde su kalmış bir tanka derişik asit yüklemek, hem ısınmaya hem de yukarıda anlatılan seyreltik asit aşınmasına yol açar.
Aynı sebeple tankın yıkanması da sıradan bir işlem değildir. Asit taşımış bir tanka gelişigüzel su basmak, içerdeki kalıntıyı seyreltip metale saldıran bir karışım üretir. Tank yıkaması kimyasal tank yıkamada deneyimli bir istasyonda, ürüne uygun prosedürle yapılır ve belgelenir. Asit tankı başka ürün grubuna geçirilmez; özellikle bazik ürünlerle (kostik gibi) aynı tankın arka arkaya kullanılması söz konusu değildir.
Boşaltma: basınçlı hava ya da pompa
Sülfürik asit çoğunlukla basınçlı havayla boşaltılır: tankere kuru basınçlı hava verilir, asit boşaltma hattından alıcının depolama tankına itilir. Bu yöntemde asit pompanın içinden geçmez, ama tankın basınç değerleri ve alıcı tarafındaki hattın uygunluğu önceden bilinmelidir. Alıcının tesisinde asite uygun pompa varsa boşaltma pompa ile de yapılabilir.
Boşaltmadan önce sürücü ile alıcının sorumlusu birlikte şunları kontrol eder: hangi tanka boşaltılacağı, tankta yeterli boşluk olup olmadığı, bağlantı noktasının asit hattı olduğu ve hortum bağlantılarının sızdırmazlığı. Yanlış tanka boşaltılan asit, içerdeki ürünle şiddetli tepkimeye girebilir; bu kontrol adım adım yapılır ve atlanmaz. Teklif aşamasında boşaltma şeklini ve bağlantı tipini bildirirseniz doğru ekipmanla geliriz.
Kişisel koruyucu donanım ve saha kuralları
Asit bağlantısı açılırken ve kapanırken sürücü kimyasala dayanıklı eldiven, yüz siperi ya da gözlük, kimyasal önlük ya da tulum ve kimyasala dayanıklı bot kullanır. Bağlantı sökülmeden önce hat basınçtan arındırılır; hortum içinde kalan asidin sıçraması en sık görülen yaralanma sebebidir. Araçta ADR yazılı talimatının gerektirdiği göz yıkama suyu ve koruyucu ekipman bulunur.
Alıcı tesiste boşaltma noktasına yakın bir acil duş ya da göz duşu olması büyük fark yaratır. Boşaltma alanında sızıntıya karşı toplama imkânı ve nötrleştirme malzemesi bulunmalıdır. Bu kurallar formalite değil, asit boşaltmanın normal akışıdır; tesisinizin kendi iş güvenliği talimatı varsa sürücü ona uyar.
Sülfürik asit nereden yüklenir, nereye gider?
Sülfürik asit metal cevheri işleyen tesislerde yan ürün olarak, kükürtten ise doğrudan üretilir; ithal ürün limanlardaki terminal tanklarından çıkar. Kocaeli'deki Dilovası ve Gebze kimya bölgeleri ile İzmir Aliağa çevresi bu akışın yoğun olduğu yerlerdir. Yükleme çoğunlukla randevuyla yapılır ve tesis girişinde araç, sürücü ve ADR belgeleri kontrol edilir.
Alıcılar arasında gübre fabrikaları, metal yüzey işleme ve galvaniz tesisleri, akü üreticileri, deterjan ve kimya tesisleri ile su arıtma işletmeleri bulunur. Düzenli tüketimi olan bir tesis için depo hacmine ve aylık tüketime göre sefer takvimi çıkarırız; böylece depo boşalmadan bir sonraki sefer yolda olur.
Kocaeli sülfürik asit taşıma İzmir sülfürik asit taşıma
Belgeler, güzergâh ve fiyatı belirleyenler
Her seferde sürücüde ADR taşıma evrakı (UN 1830, ürün adı, sınıf 8, ambalaj grubu II, miktar), yazılı talimat, aracın ADR uygunluk belgesi, sürücünün SRC5 belgesi ve irsaliye bulunur. Tünel kısıtlama kodu (E)'dir; bu kodlu yük E kategorili tünellerden geçemez, güzergâh buna göre çizilir. Tehlikeli madde gönderen işletmenin bir tehlikeli madde güvenlik danışmanı (TMGD) ile çalışması da mevzuat gereğidir.
Navlunu mesafe, tank tipi (çelik ya da kaplı), yükleme ve boşaltmada bekleme, boşaltma yöntemi, tank yıkaması ve dönüş yükü ihtimali belirler. Asit tankları özel ve sayıca az olduğu için boş dönüş ihtimali maliyete yansır. Teklif için yükleme yeri, teslim adresi, asit yüzdesi ve SDS, ton olarak miktar, tarih ve boşaltma şekli yeterlidir.
Kimyasal taşıma Tehlikeli madde (ADR) taşıma Tanker nakliye fiyatları