Sıvı kostik deterjan, tekstil, kâğıt, alüminyum, su arıtma ve kimya sanayinin temel girdilerinden biridir. Piyasada en çok %50'lik çözelti olarak dolaşır. Asitlerden farklı olarak bir bazdır; ama en az onlar kadar aşındırıcıdır ve deriye temasında ilk anda acı vermeyebildiği için daha sinsi yaralanmalara yol açabilir. Taşıma açısından ise onu öne çıkaran özellik, soğukta kristallenmesidir.
ADR'de sodyum hidroksit çözeltisi UN 1824 numarasıyla, sınıf 8 aşındırıcı sıvı ve ambalaj grubu II olarak taşınır. Araçta 80/1824 turuncu plaka, L4BN kodlu tank, ADR uygunluk belgesi, SRC5 belgeli sürücü ve taşıma evrakı bulunur. Teklif aşamasında çözeltinin yüzdesini, güvenlik bilgi formunu (SDS) ve teslim tarihini isteriz; çünkü kışın tank tipi bu bilgilere göre değişir.
Kristallenme: kostik neden soğukta sorun çıkarır?
%50'lik kostik çözeltisi 12 °C civarında kristallenmeye başlar. Türkiye'nin pek çok bölgesinde kışın gece sıcaklıkları bunun çok altına düşer. Yalıtımsız bir tankta yola çıkan ürün, özellikle uzun seferde ya da bekleme yaşanan bir boşaltmada tank cidarında, vanada ve boşaltma hattında katılaşabilir. Kristallenen kostik pompalanmaz, basınçlı havayla da itilemez.
Ekim-nisan arası kostik seferlerini bu nedenle sıcaklığı hesaba katarak planlarız. Kısa mesafede ve yükleme sıcaklığı yeterliyse izoleli tank çoğu zaman yeter. Uzun mesafede, soğuk bölgelere gidişte ya da boşaltmada bekleme ihtimali varsa ısıtma imkânı olan tank kullanılır. Boşaltma noktasının hazır olması da önemlidir; ürün tankta beklerken soğur.
Isıtma ve yalıtım nasıl çalışır?
İzoleli tankta gövde bir yalıtım katmanıyla sarılır; amaç, yüklemede alınan sıcaklığı teslim noktasına kadar korumaktır. Isıtmalı tankta ise gövdede bir ısıtma serpantini bulunur; buhar ya da sıcak su verilerek ürün yeniden akışkan hâle getirilebilir. Kısmen kristallenmiş bir yük, alıcı tesisteki buhar hattına bağlanarak boşaltmadan önce çözülebilir.
Isıtma kontrollü yapılmalıdır. Kostiği gereğinden fazla ısıtmak tank malzemesini zorlayabilir; ısıtma süresi ve sıcaklığı tank üreticisinin ve ürün SDS'sinin sınırları içinde tutulur. Teslim noktasında buhar imkânı olup olmadığını teklif aşamasında sormamızın sebebi budur. Yaz aylarında ise kristallenme sorunu ortadan kalkar ve standart paslanmaz tank yeterlidir.
Alüminyum tank kullanılmaz, paslanmaz tercih edilir
Kostik alüminyuma saldırır; bu tepkime sırasında hidrojen gazı açığa çıkar. Akaryakıt taşımacılığında yaygın olan alüminyum tankerler bu yüzden kostik için kesinlikle kullanılmaz. Aynı sebeple çinko, kalay ve galvanizli parçalar da boşaltma ekipmanında yer almamalıdır. Alüminyum bağlantı parçası ya da kaplin, kostik hattında kısa sürede bozulur.
Kostik için tercih edilen tank paslanmaz çeliktir. Paslanmaz yüzey ürüne demir ve pas karıştırmaz; deterjan ve gıda dışı kimya sanayinde ürün saflığı önemli olduğu için alıcılar çoğu zaman paslanmaz tank şartı koyar. Hortum, conta ve vana malzemesinin de kostiğe uygun olduğunu sefer öncesinde kontrol ederiz.
Sefer miktarı: 25 ton kaç m³ eder?
%50'lik kostik çözeltisinin yoğunluğu 1,52 t/m³'tür. Yarı römork tankerde net yük tipik olarak 25 ton civarında kaldığından, bir sefer yaklaşık 16,5 m³ kostik eder. Tonaj sınırına hacimden önce gelinir; kostik tankları da bu sebeple akaryakıt tankerlerinden küçük hacimlidir.
Daha düşük konsantrasyonlu kostik gönderiyorsanız yoğunluk düşer ve aynı tonaj daha fazla hacim tutar. Siparişi ton olarak verin, yüzdeyi bildirin; tek seferde kaç ton geleceğini ve tankın doluluğunu teklifte yazalım. Düzenli tüketimi olan tesisler için depo hacmine göre sefer sıklığını birlikte çıkarabiliriz.
| ÇÖZELTİ | YOĞUNLUK | 25 TON KAÇ M³? |
|---|---|---|
| %50 sodyum hidroksit | 1,52 t/m³ | ~16,5 m³ |
| %98 sülfürik asit (karşılaştırma) | 1,84 t/m³ | ~13,5 m³ |
Boşaltma, asitlerle ayrım ve koruyucu donanım
Kostik, tankere verilen basınçlı havayla ya da pompayla boşaltılır. Boşaltmadan önce hedef tank ve bağlantı noktası tesis sorumlusuyla birlikte doğrulanır. Kostiğin bir asit tankına boşaltılması şiddetli ısı açığa çıkaran bir tepkimeye yol açar; su arıtma tesislerinde asit ve kostik tankları çoğu zaman yan yana durduğu için bu kontrol atlanmaz. Kostiği suyla seyreltmek de ısı açığa çıkarır; tank yıkaması bu bilinçle yapılır.
Kostik deriye ve göze temasında ağır yanıklara yol açar; göze sıçrayan kostik kalıcı hasar bırakabilir. Sürücü bağlantı sırasında kimyasala dayanıklı eldiven, yüz siperi ya da gözlük, kimyasal tulum ve bot kullanır. Hat basınçtan arındırılmadan bağlantı sökülmez; kristallenmiş bir tıkacın arkasında basınç birikmiş olabileceği için kış boşaltmalarında bu kurala özellikle dikkat edilir.
Kostik nereden yüklenir, kimler kullanır?
Sıvı kostik, tuzlu suyun elektrolizine dayanan klor-alkali tesislerinde üretilir; aynı süreçte klor ve hidrojen de elde edilir. Ürün bu tesislerden ya da ithalat terminallerinden yüklenir. Kocaeli'deki Dilovası ve Gebze kimya bölgeleri, Marmara'daki sanayi tesislerine yakınlığı nedeniyle kostik akışının önemli noktalarıdır.
Kostiğin alıcıları geniş bir yelpazeye yayılır: deterjan ve sabun üreticileri, tekstil boyahaneleri, kâğıt fabrikaları, alüminyum ve metal işleme tesisleri, bitkisel yağ rafinerileri, su arıtma ve atık su tesisleri. Bu tesislerin çoğunda kostik sürekli tüketilir ve depo boşalması üretimi durdurur. Düzenli tüketimi olan tesisler için aylık miktara ve depo hacmine göre sefer takvimi çıkarır, kış aylarında tank tipini takvime önceden işleriz.
Belgeler ve fiyatı belirleyenler
Sürücüde ADR taşıma evrakı (UN 1824, sınıf 8, ambalaj grubu II, miktar), yazılı talimat, aracın ADR uygunluk belgesi, SRC5 belgesi ve irsaliye bulunur. Tünel kodu (E)'dir; güzergâh E kategorili tünellerden kaçınılarak planlanır. Gönderen işletmenin tehlikeli madde güvenlik danışmanı (TMGD) ile çalışması mevzuat gereğidir.
Navlunu mesafe, mevsim ve buna bağlı tank tipi (standart, izoleli ya da ısıtmalı), yükleme ve boşaltmada bekleme, boşaltma yöntemi ve dönüş yükü belirler. Teklif için yükleme yeri, teslim adresi, kostik yüzdesi ve SDS, ton olarak miktar, tarih, boşaltma şekli ve teslim noktasında buhar imkânı olup olmadığını yazın.
Kimyasal taşıma Kocaeli sıvı kostik taşıma Tanker nakliye fiyatları