Motorin taşımada asıl soru araç bulmak değil, doğru litrenin doğru tanka eksiksiz ve kayıtlı biçimde boşalmasıdır. Yükleme terminalinde sayaçla dolan ürün, teslimde de aynı hesapla karşılanmalı; aradaki fark sıcaklıktan mı, ölçümden mi, yoksa kayıptan mı geliyor, bunun cevabı evrakta durmalıdır. Planlamayı bu nedenle yükleme fişinden geriye doğru kurarız.
Motorin ADR'de alevlenir sıvıdır ve UN 1202 numarasıyla taşınır. Bu, aracın ADR uygunluk belgeli, tankın ürüne uygun kodda, sürücünün tanker eğitimli SRC5 belgeli olmasını, araç üstünde 30/1202 yazan turuncu plakayı ve sefer evrakını zorunlu kılar. Bu şartları taşımayan bir araçla yapılan sevkiyat, kaza olmasa bile denetimde durdurulur; sorumluluk gönderene de uzanır.
Bir tanker kaç litre motorin taşır?
Motorinin yoğunluğu 15 °C'de 0,820 ile 0,845 kg/L arasındadır. Yarı römork akaryakıt tankerleri çoğunlukla 30-36 m³ hacimlidir, ama sefer miktarını hacim değil yasal toplam ağırlık sınırı belirler. Çekici ve dorse darası düşüldüğünde net yük tipik olarak 26 ton civarında kalır; bu da yaklaşık 31.000-32.000 litre motorin eder.
Yani 36 m³'lük bir tankla motorin taşırken tank ağzına kadar dolmaz; benzinde ise tersi olur, hafif ürün tonaja gelmeden tankı doldurur. Siparişinizi litre üzerinden veriyorsanız tek seferde kaç litre geleceğini teklif aşamasında yazılı olarak bildiririz; 60.000 litrelik bir depo için iki sefer mi, iki tanker mi gerektiği de buradan çıkar.
| TANK HACMİ | MOTORİN (0,835 KG/L) | NOT |
|---|---|---|
| 30 m³ | 30.000 L · ~25 t | Tank tam dolar, tonaj sınırının altında |
| 32 m³ | ~31.100 L · 26 t | Tipik sefer |
| 36 m³ | ~31.100 L · 26 t | Tonaj sınırı; tank tam dolmaz |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici Tanker kaç litre alır?
Bölmeli tank ve bölme bazında teslim
Akaryakıt tankeri tek bir hazneden oluşmaz; birbirinden ayrılmış 3 ila 6 bölmesi vardır. Bölmeler yolda yükün çalkalanmasını azaltır, aynı seferde iki ayrı müşteriye ya da iki ayrı depoya teslim yapmayı mümkün kılar. Örneğin bir sefer, bir şantiyenin 10.000 litrelik deposu ile yakındaki bir tesisin 20.000 litrelik tankı arasında paylaştırılabilir.
Her bölmenin dolum miktarı yükleme fişinde ayrı yazar. Teslimde bölme boşaltılır, ölçüm sayaçla ya da kalibre edilmiş ölçü çubuğuyla yapılır ve teslim tutanağına işlenir. Farklı ürünler (ör. motorin ve kalorifer yakıtı) ayrı bölmelerde taşınabilir; aynı alt boşaltma hattı kullanılacaksa ürün geçişinde hat boşaltılır.
Litre neden 15 °C'ye düzeltilir?
Motorin ısındıkça genleşir. Yazın güneş altında bekleyen bir tankerde ölçülen litre, aynı ürünün sabah serinliğindeki litresinden birkaç yüz litre fazla görünebilir. Bu yüzden terminaller ve faturalar ürünü 15 °C'ye düzeltilmiş standart litre üzerinden hesaplar; yükleme fişinde hem gözlenen litre hem standart litre yer alır.
Teslimde bir fark görünürse ilk bakılacak yer bu iki değerdir. Gözlenen litreyi standart litreyle karşılaştırmak, sıcaklıktan doğan 'eksik' görüntüsünü gerçek kayıptan ayırır. Biz teslim tutanağına ürün sıcaklığını da yazdırırız; böylece hem gönderen hem alıcı aynı sayıya bakar.
Yükleme: terminal, randevu ve alttan dolum
Motorin rafineriden ya da dağıtım şirketinin terminalinden yüklenir. Kocaeli Körfez'deki İzmit rafinerisi, İzmir Aliağa'daki rafineriler, Kırıkkale ve Mersin-Ceyhan hattındaki terminaller ülkedeki başlıca çıkış noktalarıdır. Yükleme çoğunlukla randevuyla yapılır; terminal girişinde araç, sürücü ve ADR belgeleri kontrol edilir.
Modern terminallerde dolum alttan yapılır: tanker altındaki API kaplinlere dolum kolları bağlanır, bölmeler sırayla dolar, açığa çıkan buhar geri kazanım hattıyla terminale döner. Üstten açık dolum hem buhar kaybı hem de güvenlik açısından artık istisnadır. Yükleme bitince bölme vanaları mühürlenir, mühür numaraları sefer evrakına yazılır.
Teslim noktası: istasyon, şantiye, fabrika ve tarım
Akaryakıt istasyonunda boşaltma, istasyonun yer altı tankına gravite ile yapılır; doluluk ve ürün tipi boşaltma öncesinde istasyon görevlisiyle birlikte kontrol edilir. Şantiye ve fabrika depolarında ise çoğu zaman tankerin pompası devreye girer, çünkü depo yerden yüksekte ya da uzaktadır. Hortum uzunluğu ve deponun yeri teklif aşamasında bilinirse doğru pompa ve hortumla gelinir.
Jeneratör yakıtı, iş makinesi deposu ve tarım işletmesi gibi küçük ve dağınık teslimler için bölmeli tankerin tek seferde birden çok noktaya uğraması maliyeti düşürür. Boşaltma alanında topraklama, yangın söndürücü ve sızıntı önlemi sürücünün kontrol listesindedir; motor kapalı, sigara ve açık ateş yasaktır.
Belgeler ve sorumluluk
Her seferde sürücüde şu evrak bulunur: ADR taşıma evrakı (UN 1202, ürün adı, sınıf, ambalaj grubu III, miktar), yazılı talimat, aracın ADR uygunluk belgesi, sürücünün SRC5 belgesi, irsaliye ve yükleme fişi. Gönderen olarak sizden istenen, ürünün doğru tanımlanması ve güvenlik bilgi formunun (SDS) paylaşılmasıdır.
Tehlikeli madde taşıyan ve gönderen işletmelerin bir tehlikeli madde güvenlik danışmanı (TMGD) ile çalışması da mevzuat gereğidir. Kendi tesisinizde motorin depolayıp sevk ediyorsanız TMGD'nizin hazırladığı kontrol listesine uygun hareket ederiz; denetimde istenecek kayıtlar seferle birlikte size iletilir.
Tehlikeli madde (ADR) taşıma Turuncu plaka nedir?
Motorin nakliye fiyatını ne belirler?
Navlunu beş kalem belirler: yükleme ile teslim arasındaki mesafe, teslim noktası sayısı (tek depo mu, bölmeli dağıtım mı), terminalde ve teslimde bekleme, pompa gerekip gerekmediği ve dönüş yükü ihtimali. ADR'li yük olduğu için araç ve sürücü şartları sabittir; dolayısıyla aynı mesafede kuru yük navlunuyla birebir kıyaslanmaz.
Teklif için şu bilgiler yeter: yükleme yeri ya da terminal, teslim adresi, litre ya da ton, tarih ve boşaltma şekli. Düzenli ikmal yapıyorsanız aylık litre ve teslim sıklığını da ekleyin; seferlik nakliye ile dönemlik tanker kiralamayı aynı tablo üzerinde karşılaştıralım.