Benzin, motorinle aynı tankerde taşınıyor gibi görünse de operasyonu farklıdır. Çok daha uçucudur, düşük sıcaklıkta bile tutuşabilir buhar çıkarır ve yoğunluğu düşük olduğu için tank tonaja ulaşmadan hacmen dolar. Bu üç özellik; dolum oranını, buharın nereye gittiğini, istasyonda boşaltma sırasını ve hatta rotayı belirler.
ADR'de benzin kolay alevlenir sıvıdır: UN 1203, sınıf 3, ambalaj grubu II. Tank kodu en az LGBF olmalı, araç üstünde 33/1203 yazan turuncu plaka bulunmalıdır. Üst satırdaki 33, ürünün kolay alevlenir sıvı olduğunu gösterir; motorindeki 30'dan daha yüksek bir tehlike seviyesidir. Sürücü tanker eğitimli SRC5 belgesine, araç ADR uygunluk belgesine sahip olmadan sefer başlamaz.
Benzinde neden hacim sınırlar?
Benzinin yoğunluğu 15 °C'de 0,72 ile 0,775 kg/L arasındadır; motorinden yaklaşık yüzde on daha hafiftir. Aynı tanker motorinle yasal toplam ağırlığa ulaşırken benzinle tank hacmen dolar ama tonaj sınırına gelmez. 30-32 m³'lük bir tankta net yük 22-24 tonda kalır. Benzin navlunu da bu nedenle tonla konuşulmaz; litre ya da komple araç esas alınır.
Tankı ağzına kadar doldurmak da mümkün değildir. Benzin sıcaklıkla belirgin biçimde genleşir; sabah terminalde dolan ürün öğle sıcağında hacim kazanır. ADR, alevlenir sıvılarda bölmenin tamamen doldurulmamasını, genleşme payı bırakılmasını ister. Terminal dolum sistemi bölme bazında bu payı hesaplar; yükleme fişindeki litre bu payla birlikte okunmalıdır.
| TANK HACMİ | BENZİN (0,745 KG/L) | NOT |
|---|---|---|
| 30 m³ | ~29.000 L · ~21,6 t | Genleşme payı düşülmüş dolum |
| 32 m³ | ~31.000 L · ~23 t | Tipik benzin seferi |
| 36 m³ | ~34.900 L · ~26 t | Tonaj sınırına yaklaşır |
Sıvı yoğunluk tablosu Tanker kaç litre alır?
Buhar geri kazanımı: buhar nereye gider?
Bir tank sıvıyla dolarken içindeki havanın ve buharın bir yere çıkması gerekir. Benzinde bu buhar, açık havaya salındığında hem ürün kaybıdır hem de yangın ve hava kirliliği riskidir. Bu yüzden benzin taşımada iki aşamalı bir kapalı devre kurulur. Terminalde tanker alttan dolarken bölmelerden çıkan buhar, ayrı bir buhar hortumuyla terminalin geri kazanım ünitesine döner.
İkinci aşama istasyondadır. Tanker benzini istasyonun yer altı tankına boşaltırken, o tankta biriken buhar buhar dönüş hortumuyla tankere geri alınır. Tanker bu buharı terminale geri taşır ve bir sonraki dolumda buhar terminale teslim edilir. Bu düzenin çalışması için tankerde buhar toplama hattı ve uygun bağlantı, istasyonda da buhar dönüş ağzı olmalıdır. Buhar hortumu bağlanmadan benzin boşaltmayız.
İstasyon ikmali: boşaltma sırası ve ürün karışması
Bir istasyonun en pahalı hatası benzinin motorin tankına, motorinin benzin tankına boşaltılmasıdır. Ürün karışırsa tank boşaltılır, ürün bertaraf edilir, pompa ve hatlar temizlenir; araçlarına yanlış yakıt alan müşterilerin zararı da işin içine girer. Bu riski evrakla değil sahada önleriz: boşaltmadan önce istasyon görevlisiyle birlikte dolum ağzının etiketi, tankın ürün tipi ve bölmenin yükleme fişindeki ürünü tek tek eşleştirilir.
Boşaltmadan önce istasyon tankındaki boşluk ölçülür; tankın alacağından fazla ürün bölmeden açılmaz. Benzin istasyon tankına gravite ile, dolum borusunun tank dibine kadar inen ucu üzerinden boşaltılır; bu, sıçramayı ve statik elektriklenmeyi azaltır. Araç önce topraklanır, motor kapatılır, boşaltma alanı çevrilir ve yangın söndürücü hazır tutulur. Boşaltma sırasında sürücü vananın başından ayrılmaz.
Bölmeli tanker aynı seferde birkaç ürün taşıyabilir: örneğin iki bölme benzin, üç bölme motorin. Her bölmenin ürünü ve litresi yükleme fişinde ayrı yazar. Ortak alt boşaltma kolektörü kullanılan tankerlerde ürün değişiminde hat boşaltılır, böylece benzin artığı motorin tankına geçmez.
Motorin taşıma Akaryakıt taşıma kuralları
Yaz ve kış benzini, sıcaklık ve kayıp
Benzinin buhar basıncı mevsime göre ayarlanır: yazın daha düşük buhar basınçlı, kışın daha uçucu ürün verilir. Bu ayarı rafineri ve dağıtım şirketi yapar; taşıyıcının işi ürünü değiştirmeden, buharını kaçırmadan teslim etmektir. Yaz aylarında tanker güneş altında beklerse bölme içindeki basınç artar, basınç-vakum vanaları çalışır ve küçük de olsa buhar kaybı oluşur.
Benzin seferlerinde bekleme süresini bundan ötürü kısa tutarız: terminal randevusu ile istasyon teslim saati arasını mümkün olduğunca sıkı planlar, sıcak saatlerde tankeri gölgede park ederiz. Teslimde gözlenen litre ile 15 °C'ye düzeltilmiş litre birlikte okunur. Benzin motorinden daha fazla genleştiği için sıcaklıktan doğan görünür fark da daha büyüktür; tutanağa ürün sıcaklığını bu nedenle mutlaka yazarız.
Rota: tünel kodu ve şehir içi teslim
Benzinin ADR tünel kısıtlama kodu (D/E)'dir. Tünel kısıtlama kodu, tehlikeli yük taşıyan aracın hangi kategorideki tünellerden geçemeyeceğini gösterir; tankla taşınan benzin D ve E kategorili tünellere giremez. Şehir içi istasyon ikmalinde bu kural, bazı kısa yolların kapanması ve rotanın uzaması demektir. Rotayı tünel kategorilerine ve belediyelerin tehlikeli madde aracı saat kısıtlamalarına göre kurarız.
İstasyonun tanker giriş-çıkışı da önemlidir. Dar istasyon sahasında yarı römork tanker manevrası, müşteri trafiğinin az olduğu saatlerde yapılır. İlk teslimde istasyonun dolum ağızlarının yerini, tanker yanaşma alanını ve buhar dönüş bağlantısının tipini sorarız; uyumsuz bağlantı sahada saatler kaybettirir.
Birden çok istasyona dağıtım yapan bayi ve dağıtım ağlarında bölmeleri teslim sırasına göre doldururuz: ilk uğranacak istasyonun ürünü, boşaltması en kolay bölmede durur. Bu küçük planlama, her istasyonda vana ve hortum değişimini azaltır, teslim süresini kısaltır. Rota bittiğinde tanker, istasyonlardan topladığı buharla birlikte terminale döner ve bir sonraki dolumda bu buhar terminale verilir.
Tehlikeli madde (ADR) taşıma Kocaeli benzin taşıma
Benzin nakliye fiyatını ne belirler?
Benzin navlununu belirleyen kalemler şunlardır: terminal ile teslim noktası arasındaki mesafe, sefer başına litre, teslim noktası sayısı, terminal ve istasyonda bekleme, tünel ve saat kısıtlarından doğan rota uzaması ve dönüş yükü ihtimali. Hacim sınırladığı için benzinde ton başına fiyat yanıltıcıdır; litre ya da komple araç üzerinden kıyaslayın.
Teklif için yükleme terminali, teslim adresi ya da istasyon listesi, litre, tarih ve boşaltma şeklini (gravite ya da pompa) yazmanız yeter. Düzenli istasyon ikmali için haftalık litre ve teslim sıklığını eklerseniz seferlik taşıma ile dönemlik tanker kiralamayı birlikte hesaplarız. Yazılı teklif 10 dakika içinde gelir.