Fosforik asit, aynı adı taşıyan ama kullanım yeri çok farklı iki ürün grubu olarak karşımıza çıkar. Gübre sınıfı asit, gübre üretiminin ham maddesidir; içinde safsızlıklar ve zamanla çökebilen katı parçacıklar bulunabilir. Gıda sınıfı asit ise içecek ve gıda üretiminde katkı maddesi olarak kullanılır ve saflık şartı çok sıkıdır. Aynı tank, aynı yıkama prosedürüyle iki ürüne birden hizmet edemez.
ADR'de fosforik asit çözeltisi UN 1805 numarasıyla, sınıf 8 aşındırıcı sıvı ve ambalaj grubu III olarak taşınır. Araçta 80/1805 turuncu plaka, L4BN kodlu tank, ADR uygunluk belgesi, SRC5 belgeli sürücü ve taşıma evrakı bulunur. Teklif aşamasında ürünün sınıfını, konsantrasyonunu ve güvenlik bilgi formunu (SDS) isteriz; gıda sınıfı için alıcının kalite şartlarını da öğreniriz.
Gübre sınıfı ve gıda sınıfı: iki ayrı lojistik
Gübre sınıfı fosforik asit genellikle limandan ya da üretim tesisinden gübre fabrikalarına giden büyük hacimli, düzenli bir akıştır. Ürün koyu renkli olabilir, içinde çözünmemiş safsızlıklar ve tankın dibine çöken tortu bulunabilir. Bu sefer sonunda tankta kalıntı bırakır; tank yıkaması bunu da hesaba katar. Burada ana konular tonaj, düzenli sefer planı ve boşaltmanın tam yapılmasıdır.
Gıda sınıfı fosforik asit ise içecek, gıda ve ilaç gibi sektörlerde kullanılır. Alıcı, ürüne yabancı madde, metal ya da önceki yükten iz karışmamasını şart koşar. Bu yüzden gıda sınıfı için kullanılan tankın önceki yükleri bilinmeli, tank yalnız uyumlu ve temiz ürünlere ayrılmış olmalı, yıkama daha sıkı bir prosedürle yapılıp belgelenmelidir. Gübre asidi taşımış bir tank, gıda sınıfı sefere doğrudan verilmez.
Gıda sınıfında tank temizliği neden daha sıkı?
Gıda sınıfı seferden önce tank, kimyasal tank yıkamada deneyimli bir istasyonda iç yüzey, vana, boşaltma hattı ve conta dahil yıkanır, durulanır ve kurutulur. Yıkama belgesi seferle birlikte alıcıya iletilir. Alıcının talebine göre tankın önceki üç yükünün beyanı da verilir; bu beyan, tankın uyumsuz bir üründen gelmediğini gösterir.
Teslimde çoğu alıcı numune alır ve ürünü kendi laboratuvarında kontrol eder. Bu nedenle yüklemede vanalar mühürlenir, mühür numaraları sefer evrakına yazılır ve teslimde birlikte kontrol edilir. Alıcının özel bir şartnamesi varsa (örneğin belirli bir yıkama kimyasalı ya da kurutma şartı) teklif aşamasında paylaşılmasını isteriz; tankı ona göre hazırlarız.
Tank malzemesi: neden 316L?
Fosforik asit, sülfürik ve hidroklorik aside göre daha zayıf bir asittir, ama çeliğe yine saldırır. 316L paslanmaz çelik, içerdiği molibden sayesinde fosforik asite karşı iyi direnç gösterir ve bu yükte en yaygın kullanılan tank malzemesidir. Kaplamalı kimyasal tanklar da ürünün SDS'sinde belirtilen uyuma göre kullanılabilir.
Dikkat edilmesi gereken nokta safsızlıklardır. Gübre sınıfı asitte bulunabilen klorür ve florür gibi bileşenler paslanmaz çeliğin direncini azaltabilir. Ürünün içeriğini bu nedenle SDS ve analiz belgesiyle birlikte değerlendiririz. Emin olunmayan bir içerikte tank uyumunu üretici ya da alıcının teknik birimiyle teyit etmeden yükleme yapmayız.
Yoğunluk ve sefer miktarı
Fosforik asidin yoğunluğu konsantrasyona göre değişir ve yaygın ticari ürünlerde 1,57 ile 1,69 t/m³ arasındadır. Yarı römork tankerde net yük tipik olarak 25 ton civarında kaldığından, bir sefer ürünün yoğunluğuna göre yaklaşık 15-16 m³ eder. Yük, tonaj sınırına hacimden önce gelir; tank da bu sebeple tam dolmaz.
Yüksek konsantrasyonlu fosforik asit akışkanlığı düşük, koyu bir sıvıdır ve soğukta daha da koyulaşır. Kış aylarında boşaltma süresi uzayabilir; uzun seferde ve soğuk bölgelerde izoleli tank tercih edilebilir. Boşaltma süresini teklife yansıtabilmek için konsantrasyonu ve teslim tarihini bildirmeniz yeterlidir.
| YOĞUNLUK | 25 TON KAÇ M³? | NOT |
|---|---|---|
| 1,57 t/m³ | ~15,9 m³ | Daha düşük konsantrasyon |
| 1,69 t/m³ | ~14,8 m³ | Yüksek konsantrasyon, daha koyu |
Kaynaklar, boşaltma ve koruyucu donanım
Fosforik asit hem yurt içi üretimden hem de ithalatla limanlardan gelir; gübre sanayinin yoğun olduğu Akdeniz ve Ege kıyıları bu akışın önemli noktalarıdır. Limandan çıkışta ürün terminal tanklarından tankere yüklenir ve gübre ya da kimya tesislerine taşınır. Gıda sınıfı ürün çoğu zaman daha küçük miktarlarda ve daha sık seferlerle gider.
Boşaltma pompa ya da tankere verilen basınçlı havayla yapılır. Gübre sınıfı asitte tank dibinde tortu kalmaması için boşaltmanın sonuna kadar izlenmesi gerekir. Sürücü bağlantı sırasında kimyasala dayanıklı eldiven, yüz siperi ya da gözlük, kimyasal tulum ve bot kullanır; hat basınçtan arındırılmadan bağlantı sökülmez. Hedef tank ve bağlantı noktası boşaltmadan önce tesis sorumlusuyla birlikte doğrulanır.
Mersin fosforik asit taşıma Sıvı gübre taşıma
Alıcı tarafında neler hazır olmalı?
Fosforik asit boşaltması, alıcının depolama tankının ürüne uygun olmasıyla başlar. Hedef tankın etiketli olması, boşaltma bağlantısının tipi ve çapı, hortumun ulaşacağı mesafe ve tankta yeterli boşluk olup olmadığı önceden bilinirse araç doğru ekipmanla gelir ve boşaltma beklemesiz tamamlanır.
Gıda sınıfı teslimlerde alıcı çoğu zaman numune almadan boşaltmaya izin vermez; numune alma noktası, laboratuvar onayının süresi ve onaya kadar aracın nerede bekleyeceği planlamanın parçasıdır. Gübre tesislerinde ise birden çok aracın aynı gün boşaltma yaptığı yoğun dönemler olur. Her iki durumda da randevu saatini ve tesisin kabul saatlerini teklif aşamasında öğrenmek, bekleme süresini ve maliyeti düşürür.
Belgeler ve fiyatı belirleyenler
Sürücüde ADR taşıma evrakı (UN 1805, sınıf 8, ambalaj grubu III, miktar), yazılı talimat, aracın ADR uygunluk belgesi, SRC5 belgesi ve irsaliye bulunur. Gıda sınıfı seferlerde bunlara yıkama belgesi, mühür kaydı ve istenirse önceki yük beyanı eklenir. Tünel kodu (E)'dir.
Navlunu mesafe, ürün sınıfı ve buna bağlı tank hazırlığı, yıkama, yükleme ve boşaltmada bekleme ve dönüş yükü belirler. Gıda sınıfı seferde tank hazırlığı daha uzun sürdüğü için planlama da daha erken başlamalıdır. Teklif için yükleme yeri, teslim adresi, ürün sınıfı ve konsantrasyonu, SDS, ton olarak miktar, tarih ve boşaltma şeklini yazın.