Sıvı gübre taşımada iki şey sahada sık atlanır: ürünün ağırlığı ve metale olan etkisi. UAN-32 çözeltisi sudan yaklaşık üçte bir daha ağırdır; 30 m³'lük bir tank yarıdan biraz fazla dolduğunda tonaj sınırına gelinir. Aynı çözelti karbon çeliği, bakırı, pirinci ve galvanizli yüzeyleri zamanla aşındırır. Doğru tank ve doğru doluluk, yolda da teslimde de sorun çıkmamasının ön şartıdır.
UAN (üre amonyum nitrat çözeltisi) taşıma mevzuatında genellikle tehlikeli madde sayılmaz ve ADR kapsamı dışında taşınır. Ancak sıvı gübre geniş bir ailedir; amonyak içeren ya da farklı tuzlarla hazırlanan bazı ürünler başka kurallara tabi olabilir. Bu yüzden her yeni üründe güvenlik bilgi formunun (SDS) taşıma bilgisi bölümüne bakar, künyeyi oradan alırız.
Bir tanker kaç ton ve kaç litre sıvı gübre alır?
UAN-32'nin yoğunluğu 15 °C'de yaklaşık 1,31-1,33 kg/L'dir. Yarı römork tankerde net yük tipik olarak 26 ton civarında kaldığından tek sefer yaklaşık 19.500-19.900 litre eder. Yani sınırı tank hacmi değil, ürünün ağırlığı belirler. Siparişi litreyle veren bayiye, bir tankerin kaç litre getireceğini teklifte yazılı bildiririz.
Kısmen dolu tankta sıvı yolda çalkalanır; ağır sıvıda bu etki frenleme ve virajda hissedilir. Bu nedenle sıvı gübreyi dalga kırıcılı ya da bölmeli tankla taşımayı tercih ederiz. Bölmeli tank aynı zamanda tek seferde iki bayiye teslim yapmayı da mümkün kılar.
| ÜRÜN | YOĞUNLUK (KG/L) | 26 TON KAÇ LİTRE |
|---|---|---|
| UAN-32 | 1,31-1,33 | ~19.500-19.900 L |
| UAN-28 | ~1,28 | ~20.300 L |
| Su (karşılaştırma) | 1,00 | 26.000 L |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici Tanker kaç litre alır?
Paslanmaz ya da kaplamalı tank: korozyon neden önemli?
UAN çözeltisi nitrat ve amonyum iyonları taşır; karbon çeliğinde yüzeyde pas başlatır, bakır ve pirinç bağlantılarda ise daha hızlı aşınma yapar. Üreticiler depolama tanklarında genellikle paslanmaz çelik, kaplamalı çelik ya da uygun plastik kullanır ve karbon çelik tanklara korozyon önleyici katarlar. Taşıyan tankın da aynı mantıkla seçilmesi gerekir.
Biz sıvı gübre için paslanmaz çelik ya da iç yüzeyi kaplamalı tank kullanırız. Vanalar, contalar ve hortum rakorlarının malzemesi de kontrol edilir; tank sağlam olup pirinç bir vananın sızdırması sık görülen bir arızadır. Kaplamalı tankta kaplamanın kabarmamış ve çizilmemiş olması seferden önce bakılan noktalardandır.
Aynı özen alıcının tarafında da gerekir. Ürünü teslim alacak depo karbon çelikten yapılmışsa ve içinde eski ürün kalıntısı ya da pas varsa, temiz gelen gübre depoda bozulur. Boşaltmadan önce depo ağzını ve bağlantı noktasını birlikte kontrol eder, gerekirse sürücünün fotoğrafla kayda geçirmesini sağlarız; sonradan çıkan bir kalite sorusunda bu kayıt işe yarar.
Tarım sezonu ve takvim
Sıvı gübre talebi yıl boyunca düz değildir. Buğday ve arpada üst gübreleme kışın sonu ile ilkbahar arasına, mısır ve sebzede damla sulama ile gübreleme yaz aylarına yığılır. Bayi depoları bu dönemlerden önce dolmak ister ve aynı haftalarda bütün bölge aynı ürünü çeker. Araç sıkışıklığı da tam bu zamanlarda yaşanır.
Sezon yükünü önceden planlamak en büyük farkı yaratır. Bayi ya da kooperatif olarak sezon başı toplam tonajı ve depo kapasitenizi bildirirseniz seferleri haftalara yayarız; sıcak dönemde tek seferlik talepler yerine sıralı bir takvim kurulur. Yoğun sezonda kesintisiz akış isteyenler için dönemlik tanker kiralama da seçenektir.
Soğukta kristallenme: kış sevkiyatında dikkat
UAN çözeltisi soğukta içindeki tuzları kristal olarak bırakır. Bu sıcaklık konsantrasyona göre değişir: UAN-32 yaklaşık 0 °C civarında kristallenmeye başlarken UAN-28 çok daha düşük sıcaklıklara kadar sıvı kalır. Kristaller tank dibine çöker, vana ve hortumu tıkar, teslim edilen ürünün içeriği de değişir.
Kış aylarında İç ve Doğu Anadolu'ya giden seferlerde ürünün tipini, yükleme sıcaklığını ve yolda geçecek süreyi birlikte değerlendiririz. Gerekirse sefer gündüz saatlerine alınır, teslim noktasında bekleme süresi kısa tutulur. Üretici soğuk dönem için düşük konsantrasyonlu ürün öneriyorsa taşıma planını ona göre kurarız.
Yükleme, boşaltma ve tank temizliği
Sıvı gübre çoğunlukla üretim tesisinin ya da liman terminalinin dolum noktasından üstten ya da alttan yüklenir; tonaj kantarla kesinleşir. Teslimde ürün, bayinin depolama tankına ya da tarımsal tanka tankerin pompasıyla aktarılır. Tarla kenarındaki bir depoya gidiliyorsa zemin, yanaşma mesafesi ve hortum uzunluğunu önceden öğrenmek isteriz.
Gübre taşıyan tank her ürün değişiminde yıkanır; farklı formülasyonların karışması hem ürünü bozar hem de tankta çökelti bırakır. Sıvı gübre taşımış bir tank hiçbir koşulda gıdaya ya da içme suyuna geçmez. Önceki yükü merak eden alıcıya son yük bilgisini ve yıkama belgesini iletiriz.
Seferin evrakı sade ama eksiksiz olmalıdır: irsaliye, kantar fişi, ürünün analiz belgesi ya da parti numarası ve teslim tutanağı. Bayi aynı ürünü birkaç farklı çiftçiye bölüştürecekse parti numarasının teslim tutanağında görünmesi, sonradan ürün kalitesi sorulduğunda hangi partinin nereye gittiğini gösterir.
Sıvı gübre nakliye fiyatını ne belirler?
Navlunu yükleme ile teslim arasındaki mesafe, sefer başına tonaj, teslim noktası sayısı, tank tipi, yıkama ihtiyacı, yükleme ve teslimde bekleme ile dönüş yükü ihtimali belirler. Gübre ağır bir ürün olduğu için fiyat çoğunlukla ton ya da komple sefer üzerinden verilir; litre üzerinden verilen siparişler tona çevrilerek hesaplanır.
Teklif için şu bilgiler yeter: yükleme yeri, teslim adresi, ürünün adı ve konsantrasyonu (SDS'siyle), ton ya da litre, tarih ya da sezon takvimi ve boşaltma şekli. Sezon boyunca düzenli sefer gerekiyorsa toplam tonajı ve haftalık ihtiyacı da yazın; yazılı teklifi 10 dakika içinde iletiriz.
Tanker nakliye fiyatları Tanker nakliye ücreti nasıl hesaplanır?