Süt taşımada zamanla yarışılır. Sağımdan sonra soğutulan çiğ süt, toplama merkezinin soğutma tankında bekler ve fabrikanın kabul rampasına ulaşana kadar sıcaklığı yükselmemelidir. Birkaç derecelik artış bakteri yükünü hızla büyütür; fabrika sütü kabulde ölçer ve sınırı aşan tankı geri çevirebilir. Bu yüzden seferi, yükleme saatinden değil fabrikanın kabul saatinden geriye doğru planlarız.
Süt tankeri sıradan bir gıda tankeri değildir: iç gövdesi 304 ya da 316L paslanmaz çelikten yapılır, dışı kalın bir izolasyon katmanıyla kaplıdır ve yalnız sütte kullanılır. Her boşaltmadan sonra yıkanır, yıkama kayıt altına alınır. Biz süt seferine başka bir sıvı gıda taşımış tankla bile çıkmayız; süt tankı süte ayrılmıştır.
Çiğ süt neden 4 °C'nin altında taşınır?
Çiğ süt, içindeki mikroorganizmalar için ideal bir besin ortamıdır. Sıcaklık 4 °C'nin altında tutulduğunda bu canlıların çoğalması büyük ölçüde yavaşlar; 10 °C'nin üzerine çıkıldığında ise birkaç saat içinde bakteri sayısı ve asitlik artmaya başlar. Fabrikanın kabul kriterleri de bu nedenle sıcaklık, asitlik ve toplam bakteri sayısı üzerine kuruludur.
Süt tankerinde soğutma ünitesi yoktur; tank sütü soğutmaz, soğuğu korur. Bu ayrım önemlidir: tanke giren süt zaten toplama merkezinin soğutma tankında 4 °C'ye indirilmiş olmalıdır. İyi izoleli bir tankta yaz sıcağında bile birkaç saatlik yolculukta sıcaklık artışı 1-2 dereceyle sınırlı kalır. Sıcak süt yüklemeyi kabul etmeyiz, çünkü izolasyon yükleme anındaki sıcaklığı ancak taşıyabilir.
Bir süt tankeri kaç litre taşır?
Çiğ sütün yoğunluğu yaklaşık 1,03 kg/L'dir. Yarı römork süt tankerleri genellikle 25-30 m³ hacimlidir ve net yük yasal toplam ağırlık sınırı nedeniyle 25 ton civarında kalır. Bu da tek seferde yaklaşık 24.000 litre süt demektir. Su kadar yoğun bir sıvı olduğu için tank hacmi ile tonaj birbirine yakın dolar.
Süt tankerleri çoğunlukla 2-3 bölmelidir. Bölmeler, aynı seferde birden fazla toplama merkezinden alınan sütün ayrı tutulmasını sağlar. Bir merkezin sütü kabulde sorun çıkarırsa yalnız o bölme ayrılır, diğer bölmelerdeki süt etkilenmez. Toplama rotası planlanırken hangi merkezin hangi bölmeye yükleneceği önceden belirlenir.
| TANK HACMİ | ÇİĞ SÜT (1,03 KG/L) | NOT |
|---|---|---|
| 20 m³ | 20.000 L · ~20,6 t | Kısa toplama hattı, küçük merkezler |
| 25 m³ | ~24.300 L · 25 t | Tipik sefer |
| 30 m³ | ~24.300 L · 25 t | Tonaj sınırı; tank tam dolmaz |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici Süt tankeri nasıl çalışır?
Toplama merkezinden fabrikaya: tipik bir süt seferi
Sabah sağımının ardından toplama merkezlerinde süt soğutma tanklarında birikir. Tanker rotası çoğu zaman birkaç merkezi sırayla dolaşır: her durakta sürücü tankın sıcaklığını okur, numune alır, sütü pompayla ya da merkezin pompasıyla tankere aktarır ve miktarı sayaçla kaydeder. Ardından araç doğrudan fabrikaya gider; aradaki bekleme süresi ne kadar kısa olursa süt o kadar taze kalır.
Türkiye'de başlıca süt havzaları Marmara ve Ege'de Balıkesir, Bursa Karacabey ve İzmir çevresi, İç Anadolu'da Konya'dır. Toplama merkezi ile fabrika arasındaki mesafe genellikle 50-300 km aralığındadır. Daha uzak hatlarda yükleme saatini serin saatlere çekeriz ve teslimi fabrikanın kabul vardiyasıyla eşleştiririz; böylece araç rampada sıra beklerken süt ısınmaz.
Balıkesir süt taşıma Konya süt taşıma Bursa süt taşıma
Numune ve kabulde bakılan kalite kriterleri
Her toplama noktasında sütten numune alınır ve soğuk saklanarak fabrikaya teslim edilir. Fabrika kabulde tankerdeki sütten de numune alır. En kritik test antibiyotik kalıntısıdır: tedavi gören bir hayvanın sütü karışmışsa tankın tamamı riskli hale gelir. Toplama noktası numuneleri, sorunun hangi merkezden geldiğini bulmayı mümkün kılar.
Antibiyotiğin yanında sıcaklık, asitlik, yoğunluk, yağ ve protein oranı, gerektiğinde su katılıp katılmadığı da ölçülür. Sürücünün işi bu testleri yapmak değil, numuneyi doğru almak, etiketlemek ve sıcaklığı yükleme tutanağına yazmaktır. Sıcaklık ve miktar kaydı, olası bir itirazda sütün yola hangi koşulda çıktığını gösteren belgedir.
Yıkama, CIP ve tank hijyeni
Süt tankı her boşaltmadan sonra yıkanır. Fabrikalarda bu iş çoğunlukla CIP (yerinde temizlik) hattıyla yapılır: tank sökülmeden, içindeki yıkama başlıklarından sırasıyla ön durulama suyu, sıcak kostik çözelti, gerektiğinde asit çözeltisi ve son durulama suyu püskürtülür. Kostik süt yağını ve proteini çözer, asit ise kireç ve süt taşı denilen mineral birikintiyi temizler.
Yıkama tarihi, saati ve yapan tesis yıkama belgesine işlenir. Bir sonraki toplama merkezi ya da fabrika bu belgeyi isteyebilir. Vana, hortum ve pompa da tankla birlikte temizlenir; hijyen zincirindeki en zayıf halka çoğu zaman tank değil hortum ucudur. Hortum uçları seferde kapalı ve temiz tutulur.
Tanker yıkama belgesi nedir? Sıvı gıda taşıma
Araç uygunluğu ve seferde bulunan evrak
Süt ADR kapsamında tehlikeli madde değildir; turuncu plaka ve SRC5 gerekmez. Buna karşılık gıda mevzuatı devrededir: gıda taşıyan araçların gıdaya uygun olması, tankın temizlenebilir malzemeden yapılmış ve hijyenik durumda tutulması, taşımanın kayıtlı bir gıda işletmesi zincirinin parçası olarak yürümesi beklenir. Fabrikalar tedarikçi denetiminde araç ve tank bilgilerini, yıkama kayıtlarını ve sürücü hijyen uygulamalarını sorabilir.
Seferde sürücüde irsaliye, toplama noktası bazında miktar ve sıcaklık kayıtları, numune listesi ve son yıkama belgesi bulunur. Bu kayıtları sefer sonunda fabrikaya ve isterseniz size de iletiriz. Kayıt düzenli tutulduğunda bir kalite itirazı tahmine değil belgeye dayanır; hangi merkezin sütünün hangi bölmede, hangi sıcaklıkta yola çıktığı açıkça görülür.
Süt nakliye fiyatını ne belirler?
Süt taşımada navlun genellikle seferlik değil dönemlik konuşulur, çünkü süt her gün akar. Fiyatı belirleyen kalemler şunlardır: günlük toplanacak miktar, toplama merkezi sayısı ve rota uzunluğu, fabrikaya mesafe, yıkamanın nerede ve kim tarafından yapıldığı, haftalık sefer sayısı ve bayram, hafta sonu gibi kesintisiz çalışma gereği.
Teklif için şu bilgileri iletin: toplama noktaları, teslim edilecek fabrika, günlük ya da haftalık litre, yükleme saatleri ve fabrikanın kabul saatleri. Tek seferlik bir ihtiyaç mı, aylık bir toplama hattı mı olduğunu da belirtin; dönemlik tanker kiralama ile seferlik taşımayı karşılaştırarak yazılı teklif verelim.