Glikoz şurubu mısır ya da buğday nişastasının enzimlerle parçalanmasıyla elde edilen, renksiz ya da açık sarı, çok koyu kıvamlı bir şekerli sıvıdır. Fruktoz şurubu ise glikozun bir kısmının fruktoza çevrilmesiyle üretilir ve daha tatlıdır. Gıda etiketlerinde 'nişasta bazlı şeker' adıyla geçen bu ürünler, şekerlemeden gazlı içeceğe, bisküviden dondurmaya kadar birçok üretim hattına dökme olarak girer.
Bu ürünleri taşımanın zorluğu kıvamdır. Kuru madde oranı yüzde 70-85 arasında olan bir şurup, soğuyunca bal gibi hatta daha koyu hale gelir; bazı türler soğukta kristallenir. Bu yüzden şurup tesisten sıcak yüklenir, izoleli tankla taşınır ve boşaltma noktasında hâlâ akacak sıcaklıkta olacak şekilde planlanır. Bir de gıda tankı hijyeni vardır: şeker mikroorganizmalar için besindir, tank kalıntısı fermantasyona yol açar.
Glikoz ve fruktoz şurubu: hangi ürün nasıl davranır?
Nişasta bazlı şekerler tek bir ürün değildir. Glikoz şurupları, nişastanın ne kadar parçalandığını gösteren DE (dekstroz eşdeğeri) değerine göre ayrılır: düşük DE'li şurup daha koyu ve daha az tatlıdır, yüksek DE'li şurup daha akışkan ve daha tatlıdır. Fruktoz şurupları ise içerdikleri fruktoz oranına göre adlandırılır. Her birinin kuru madde oranı, yoğunluğu ve sıcaklığa tepkisi farklıdır.
Taşıma açısından bilmemiz gereken üç değer vardır: ürünün kuru madde oranı (brix), önerilen taşıma sıcaklığı ve kristallenme riski. Bu bilgiler üreticinin ürün spesifikasyonunda yazar. Teklif öncesinde bu belgeyi isteriz; çünkü aynı tankla bir ürün rahatça taşınırken diğeri soğuk bir gecede tankın içinde ağırlaşır ve boşaltmada saatler kaybettirir.
Yoğunluk ve sefer miktarı
Glikoz şurubunun yoğunluğu kuru madde oranına göre 1,30 ile 1,43 kg/L arasında değişir; tipik bir yüzde 80 kuru maddeli şurup yaklaşık 1,40 kg/L'dir. Yarı römork tankerde net yük 26 ton civarında olduğundan tek seferde 18-20 m³ şurup taşınır. Büyük bir tank yarıdan biraz fazla dolar.
Bu durum iki şey demektir. Birincisi, tank hacmi değil tonaj belirleyicidir; siparişi ton olarak vermek planlamayı kolaylaştırır. İkincisi, ağır sıvıda boş hacim çalkalanma yaratır; perdeli ya da daha küçük hacimli tank tercih ederiz. Teslimde miktar, kantar tartımıyla belirlenir; viskoz ürünlerde tank tabanında ve hortumda kalan ürünün de hesaba katılması gerekir.
| ÜRÜN | YAKLAŞIK YOĞUNLUK | 26 TON KAÇ M³ |
|---|---|---|
| Glikoz şurubu (%80 kuru madde) | 1,40 kg/L | ~18,6 m³ |
| Fruktoz şurubu (%77 kuru madde) | 1,38 kg/L | ~18,8 m³ |
| Glikoz şurubu (%75 kuru madde) | 1,37 kg/L | ~19 m³ |
Sıvı yoğunluk tablosu ve litre-ton çevirici
Sıcak yükleme ve izolasyon
Şurup üretim tesisinin depolama tanklarında ısıtılarak bekletilir ve tankere çoğunlukla 35-55 °C arasında yüklenir. Bu sıcaklık ürünü pompalanabilir tutar. İzoleli gövde, yolculuk boyunca sıcaklık kaybını saatte birkaç derecenin altında tutar; böylece 400-500 km'lik bir hatta bile ürün boşaltma noktasında akışkan kalır.
Kışın ve uzun hatlarda ısıtmalı tank gerekebilir. Ancak şurubu ısıtırken dikkatli olmak gerekir: yerel aşırı ısınma rengi koyulaştırır (esmerleşme) ve ürün spesifikasyon dışına çıkar. Isıtma düşük sıcaklıkta ve kontrollü yapılır. Tankın sıcak yüklendiğini bilmek sürücü için de önemlidir; vanalar ve hortum bağlantıları sıcak üründe dikkatle açılır.
Isıtmalı tanker nedir? Krom tanker nedir?
Kristallenme riski ve nasıl önlenir?
Yüksek dekstroz içeren şuruplar ve bazı fruktoz şurupları belirli bir sıcaklığın altına inince kristallenebilir. Kristaller önce tank duvarında ve dip noktalarda başlar, zamanla ürünün bir kısmını yarı katı hale getirir. Kristallenmiş şurup hem boşaltmayı zorlaştırır hem de alıcının üretim hattında sorun yaratır; çoğu alıcı kristalli ürünü kabul etmez.
Önlem, ürünün taşıma boyunca önerilen sıcaklık aralığında kalmasıdır. Yükleme sıcaklığını yükleme tutanağına yazarız, uzun bekleme yaratacak planlardan kaçınırız ve boşaltma randevusunu yükleme saatine göre ayarlarız. Gece yolda bekleyecek bir sevkiyat varsa bunu baştan söyler, gerekiyorsa ısıtmalı tankla çıkarız.
Hijyen: şekerli üründe tank temizliği
Şeker oranı çok yüksek olduğu için şurubun kendisi bozulmaya dayanıklıdır, ama tank duvarında kalan ince şurup filmi nem çektiğinde seyrelir ve maya ile küf için uygun ortam olur. Tank da bu nedenle her boşaltmadan sonra sıcak suyla iyice yıkanır; şeker sıcak suda kolay çözülür. Ardından deterjan ya da kostikle temizlik, temiz suyla durulama ve kurutma gelir.
Tank yalnız gıdaya ayrılmıştır ve yıkama belgesi her yüklemeden önce yükleme noktasına iletilir. Alıcı isterse son yüklerin listesini de veririz. Vana, pompa ve hortum tankla birlikte temizlenir; şurup kalıntısı en çok hortum uçlarında ve vana yuvalarında kalır. Mühürlü teslim, ürünün yolda açılmadığını gösterir.
Tanker yıkama belgesi nedir? Sıvı gıda taşıma
Kimler alır: şekerlemeden içeceğe teslim noktaları
Glikoz şurubunun başlıca alıcıları şekerleme ve lokum üreticileri, bisküvi ve unlu mamul fabrikaları, dondurma ve süt ürünleri tesisleri, reçel ve tatlı üreticileridir. Fruktoz şurubu daha çok gazlı ve gazsız içecek dolum tesislerine gider. Bu tesislerin çoğu şurubu kendi ısıtmalı depolama tanklarında tutar ve haftalık ya da günlük dökme sevkiyatla çalışır.
Teslim noktasında kabul süreci genellikle şöyle işler: tesis yıkama belgesini ve mühürleri kontrol eder, tanktan numune alır, kuru madde ve sıcaklığı ölçer, ardından boşaltmaya izin verir. Şurup ADR kapsamında tehlikeli madde değildir; turuncu plaka ve SRC5 gerekmez. Seferde irsaliye, kantar fişi, yıkama belgesi ve gönderenin analiz belgesi bulunur.
Boşaltma ve glikoz şurubu nakliye fiyatı
Glikoz şurubu pozitif deplasmanlı pompayla, geniş çaplı ve kısa hortumla boşaltılır. Ilık üründe 26 ton yaklaşık bir saatte boşalır; ürün soğumuşsa süre uzar. Bazı tesisler basınçlı havayla boşaltmayı kabul eder, ancak hijyen gerekçesiyle filtrelenmiş hava ister. Alıcının depo girişi ve kendi pompası olup olmadığı önceden bilinmelidir.
Navlunu belirleyen kalemler şunlardır: mesafe, mevsim ve ısıtma ihtiyacı, yıkama, yükleme ve boşaltmada bekleme, dönüş yükü ihtimali. Teklif için yükleme yeri, teslim adresi, ürün tipi ve kuru madde oranı, ton, tarih ve boşaltma şeklini yazın; 10 dakika içinde yazılı teklif verelim.