Türkiye’den yurt dışına sıvı yük gönderme rehberi

Türkiye’den bir alıcıya sıvı ürün göndermek için ilk soru, ürünün hangi biçimde teslim alınacağıdır. Alıcının dökme ürün kabul eden depolama tankı varsa karayolu tankeri değerlendirilebilir. Alıcı varil, IBC ya da küçük ambalaj istiyorsa taşıma düzeni değişir. Satış sözleşmesindeki teslim koşulu, sevkiyat miktarı ve alıcı tesisin kabul şartları aynı hazırlık dosyasında yer almalıdır.

Bu rehberde bir ihracat yükünü tanker açısından nasıl değerlendireceğimizi anlatıyoruz. Önce ürün bilgisini, ardından tank ve ülke seçimini, belge sorumluluklarını, teslim koşullarını ve maliyet kalemlerini ele alıyoruz. Bir ülkede ihracat bulunması, o yükün tamamının karayolu tankeriyle gittiği anlamına gelmez. Hat seçimini gerçek dökme yük ihtiyacı ve uygun taşıyıcı imkânıyla birlikte yapmak gerekir.

1. Ürünü ve teslim biçimini tanımlayın

Hazırlığa ürünün ticari adı, teknik tanımı ve miktarıyla başlayın. Kimyasalda konsantrasyon, yoğunluk ve güncel güvenlik bilgi formu; gıdada ürün şartnamesi ve alıcının hijyen beklentileri önemlidir. Ürün ismi aynı olsa bile farklı konsantrasyonlar, katkılar ya da taşıma sıcaklıkları tank seçimini değiştirebilir. Bu nedenle yalnızca 'asit' veya 'yağ' yazan bir talep yeterli olmaz.

Miktarı ton ya da litre olarak açıkça belirtin. Litre verilen bir yükte yoğunluğun hangi sıcaklıkta ölçüldüğü de paylaşılmalıdır. Tank hacmiyle taşınabilir net ağırlık ayrı sınırlardır; uluslararası güzergâhtaki araç ve ağırlık şartları ayrıca değerlendirilir. Yurt içindeki alışılmış sefer miktarını her ülke için geçerli kabul etmek doğru bir planlama yöntemi değildir.

Bir defalık gönderiyle aylık düzenli sevkiyatın araç planı farklı olur. İlk talepte yükün hazır olacağı tarihi, teslim için son kabul gününü, tahmini sefer sıklığını ve alıcının dökme kabulünü yazın. Böylece taşıyıcı araması belirli bir ürün ve teslim koşulu üzerinden yürütülebilir.

Sıvı yoğunluk tablosu →

2. Karayolu tankeri mi, izotank mı?

Karayolu tankerinde tank, yarı römorkun parçasıdır. Araç planı yükleme ve teslim tesisleri arasında kurulur. İzotank ise konteyner çerçevesindeki bir tanktır; uygun taşıma zincirinde gemi, tren ve karayolu arasında aynı yük birimiyle ilerleyebilir. Ürünün kabul şartları, mesafe, liman kullanımı ve teslim programı hangi çözümün araştırılacağını belirler.

Gıda için yalnızca gıdaya ayrılmış tank ve ürüne uygun bağlantı ekipmanı değerlendirilir. Kimyasalda tankın iç malzemesi veya kaplaması, conta ve hortum uyumu, ürün bilgileriyle kontrol edilir. Tehlikeli madde sınıflandırması varsa tankın onayı ve taşıma koşulları da bu değerlendirmeye girer. Parlak paslanmaz görünüm, tek başına belirli bir ürüne uygunluğu göstermez.

Isı ihtiyacı bulunan ürünlerde yol boyunca sıcaklık yönetimi ve teslimde boşaltılabilirlik birlikte ele alınır. İzolasyon, ısıtma imkânı ve alıcı tesisin ekipmanı hakkında bilgi istenir. Taşıyıcı seçilmeden önce alıcının kabul edeceği tank türünün yazılı olarak alınması, sonradan araç değiştirme ihtiyacını azaltır.

İzotank ve tanker karşılaştırması →Tanker çeşitleri →

3. Bulgaristan, Romanya ve Irak nasıl değerlendirilir?

İlk araştırmada Bulgaristan için sıvı kimyasallar, Romanya için bitüm ve sıvı kostik, Irak için sıvı yağ ve glikoz şurubu öne çıkan ürün eşleşmeleridir. Bunlar araştırma başlıklarıdır. Her eşleşmede Türkiye’deki yükleyicinin gerçek gönderisi, alıcının dökme kabulü ve uygun taşıyıcının çalışabildiği güzergâh ayrıca doğrulanmalıdır.

Ülke toplam ihracatı, tek başına tanker pazarı büyüklüğü olarak okunamaz. Veriler farklı ambalajları ve deniz yolu dâhil farklı taşıma biçimlerini kapsayabilir. Alıcının deposu, ürünün ticari teslim şekli ve mevcut sevkiyat düzeni bilinmeden bu rakamlardan araç sayısı veya düzenli sefer beklentisi çıkarmıyoruz.

Hidroklorik asit →Asfalt ve bitüm →Sıvı yağ →

4. Taşıyıcı yetkisi ve belge sorumlulukları

Uluslararası sevkiyatta ihracatçı, ithalatçı, taşıyıcı, varsa taşıma işleri organizatörü ve gümrük temsilcisinin görevleri belirlenir. Taşımayı fiilen yapacak firmanın yetki kapsamı, güzergâh için gereken izinler ve aracın belgeleri kontrol edilir. Yurt içi taşımaya ait bir yetki belgesi, kendiliğinden uluslararası taşıma yetkisi sağlamaz. Organizasyon faaliyeti için geçerli yetki ve sözleşme düzeni de ayrı değerlendirilir.

Ticari fatura, ürün ve miktar bilgileri, ihracat gümrük işlemleri, taşıma senedi ve uygulanacak transit düzeni birbirine uyumlu olmalıdır. Gereken belgeler ürünün GTİP sınıflandırmasına, çıkış ve varış ülkesine, geçilen ülkelere ve teslim şartına göre netleşir. Tek bir belge listesini bütün ürün ve ülkelere değişmeden uygulamak mümkün değildir.

ADR kapsamındaki bir yükte ürünün sınıflandırması ile tank, araç, sürücü ve taşıma evrakı şartları birlikte incelenir. Sevkiyat dosyasındaki UN numarası ve taşıma adı, ürünün güncel bilgileriyle karşılaştırılır. Sınıflandırma veya tank uygunluğu konusunda belirsizlik varsa yükleme planı kurulmadan ilgili uzmanlarca çözülmelidir.

ADR taşıma evrakı →ADR tank kodu nasıl okunur? →

5. Avrupa sevkiyatında ENS ve güzergâh hazırlığı

Avrupa Birliği’ne girecek veya AB üzerinden transit geçecek yüklerde, giriş öncesi güvenlik bilgilerini içeren ENS süreci planın bir parçasıdır. ENS, giriş özet beyanıdır; ICS2 bu bilgilerin işlendiği AB sistemidir. Uygulanan güzergâha göre beyan yöntemi ve beyanı kimin vereceği, taşıyıcı ile gümrük temsilcisi arasında hareketten önce netleştirilmelidir.

Ürün tanımı, gönderen ve alıcı bilgileri gibi beyan verilerinin doğru ve tamamlanmış olması gerekir. İhracat gümrük işleminin tamamlanması, giriş öncesi güvenlik bildiriminin de yapıldığı anlamına gelmez. Geçiş izni, transit işlemi ve giriş bildirimi için ayrı sorumlular varsa bilgi akışı birlikte planlanır.

Kesin rota, yükleme ve teslim adresi ile ürün kısıtları bilinerek seçilir. Sınır geçişi, sürüş ve dinlenme planı, alıcı randevusu ve varsa deniz bağlantısı toplam süreyi etkiler. Bu nedenle ilk görüşmede kesin teslim saati yerine, teyit edilmesi gereken aşamaları ve teslim aralığını belirlemek daha kullanışlıdır.

6. Gıda hijyeni ve alıcı tesisin kabul koşulları

Sıvı yağ ve glikoz şurubu gibi gıda yüklerinde tankın kullanım geçmişi, temizlik işlemleri ve ürünle temas eden ekipmanlar değerlendirilir. Alıcının istediği yıkama kaydı, önceki yük beyanı ve diğer kabul belgeleri yükleme öncesinde alınır. Önceki üç yükün bildirilmesi gibi talepler alıcı şartnamesinde ayrıca yer alabilir; her sevkiyat için aynı kabul listesinin geçerli olduğu varsayılmaz.

EFTCO Cleaning Document, yapılan tank temizliğinin adımlarını kaydeden belgedir. Bir tankın her türlü gıdaya uygun olduğunu tek başına onaylamaz. Temizlik kaydıyla birlikte ürünün şartnamesi, tankın ayrılmış kullanımı ve alıcının kabul ölçütleri değerlendirilmelidir. İthalat tarafındaki ürüne özgü şartlar da ihracatçı ve ithalatçı tarafından ayrıca teyit edilir.

Teslim tesisinde uygun depolama hacmi, randevu, bağlantı tipi ve boşaltma imkânı bulunmalıdır. Alıcının kendi pompasını kullanıp kullanmayacağı, araçta pompa gerekip gerekmediği, hortum mesafesi ve ürünün kabul sıcaklığı baştan paylaşılır. Sınırı geçmiş bir yükün tesiste ekipman eksikliği nedeniyle beklemesi hem ürün planını hem sefer maliyetini etkiler.

Tanker yıkama belgesi →Glikoz şurubu taşıma →Dolum ve boşaltma yöntemleri →

7. Uluslararası tanker navlununu neler belirler?

Navlun değerlendirmesi yalnız kilometreden oluşmaz. Yükleme noktasına boş geliş, teslimden sonraki araç planı, yol ve geçiş giderleri, temizlik, gerekli ısı yönetimi ve tesislerdeki beklemeler maliyete girer. Varsa deniz geçişi, tank konteyner kullanımı ve liman işlemleri de aynı karşılaştırmada dikkate alınır.

Dönüş yükü kesinleşmemişse maliyet hesabında varmış gibi kabul edilmemelidir. Gıda ve kimyasal araçların sonraki yük kabulü, tank geçmişi ve temizlik şartlarıyla sınırlanır. Daha düşük görünen bir fiyatın hangi giderleri içerdiği, bekleme süresinin ne zaman ücretlendiği ve teklifin geçerlilik tarihi yazılı olarak karşılaştırılır.

Teslim şekli, masraf ve risk paylaşımını etkilediğinden teklif talebinde belirtilmelidir. Sigorta kapsamı, teminat sınırları ve ürüne ilişkin istisnalar da incelenir. Taşıma fiyatının yanında bu kapsamı açıklayan bir teklif, yükleyici ile alıcının aynı teslim düzeni üzerinde anlaşmasını kolaylaştırır.

Tanker navlununu belirleyen kalemler →

8. Ön değerlendirme için hangi bilgiler hazırlanmalı?

Aşağıdaki bilgileri tek dosyada toplamak, ihracatçı ve taşıyıcının aynı yükü değerlendirmesini sağlar. Henüz belli olmayan alanları açıkça işaretleyin. Örneğin teslim tarihinin esnek olmasıyla kesin randevu verilmesi farklı araç planları gerektirir; bu ayrıntı baştan görülebilmelidir.

İletişim bilgileri →