Adana, büyükbaş besiciliği ve karma yem üretimiyle melasın önemli tüketim bölgelerinden biridir. Melas yeme tat ve enerji katar, tozumayı azaltır; yem fabrikalarının yıl boyu düzenli melas kullanmasının nedeni budur. Ancak Çukurova bir pancar şekeri üretim bölgesi değildir; melas Toroslar'ın ötesindeki şeker fabrikalarından ya da deniz yoluyla gelen ithal partilerden sağlanır.
Melasın yoğunluğu, gıda/yem uygunluğu ve soğukta koyulaşması gibi genel konular melas taşıma sayfamızda anlatılıyor. Bu sayfa Adana'ya özgü kaynakları, Toros geçişini ve kampanya takvimini ele alıyor.
Adana'ya melas nereden gelir?
Adana'ya en yakın pancar şekeri fabrikaları Toroslar'ın kuzeyindedir. Niğde yönü yaklaşık 200 km, Konya Ereğli yaklaşık 230 km, Kayseri yaklaşık 330 km mesafededir. Bu fabrikalar şeker üretiminin yan ürünü olan melası kampanya döneminde depolarına alır ve tankerle sevk eder.
İkinci kaynak deniz yoluyla gelen ithal melastır. Mersin ya da İskenderun yönündeki liman depolarından yapılan yüklemelerde mesafe 70-140 km'ye iner ve Toros geçişi gerekmez. Hangi kaynağın daha uygun olduğu fiyat kadar mevsime de bağlıdır; kışın Toros geçişi seferin süresini ve ısıtma ihtiyacını artırır.
| KAYNAK | ADANA'YA YAKLAŞIK | NOT |
|---|---|---|
| Niğde yönü şeker fabrikası | ~200 km | Toros geçişi var |
| Konya Ereğli | ~230 km | Toros geçişi var |
| Kayseri | ~330 km | Uzun sefer, kışın ısıtma |
| Mersin / İskenderun liman depoları | 70-140 km | Toros geçişi yok |
Melas taşıma Konya melas taşıma
Toros geçişi ve soğukta koyulaşan melas
Melas yaklaşık 1,4 t/m³ yoğunluğunda, ağır ve koyu bir sıvıdır; soğuduğunda akışkanlığı hızla düşer. İç Anadolu'da kış sabahları sıcaklık sıfırın altına indiğinde fabrika deposundaki melas da koyulaşır. Ulukışla ve Pozantı üzerinden inen bir tankerde ürün, Adana'ya vardığında hâlâ soğuk ve ağır olabilir.
Bu yüzden kasım-mart arasında İç Anadolu çıkışlı seferlerde ısıtmalı tank kullanırız. Ürün yüklemeden önce ve gerekirse boşaltma öncesinde ısıtılır; böylece yem fabrikasının pompası melası rahatça çeker. Adana'nın ılık kışı varış tarafında işi kolaylaştırır, ama asıl risk yükleme ve geçiş sırasındadır.
Kampanya takvimi: eylül-ocak
Şeker fabrikaları pancar sökümüyle birlikte eylül sonunda kampanyaya başlar ve üretim genellikle ocak ayına kadar sürer. Melas bu dönemde çıkar; fabrikalar depolarını boşaltmak için sevkiyatı hızlandırır. Yem fabrikaları için de yıllık melas stoku yapmanın en uygun zamanı budur.
Kampanya döneminde İç Anadolu'daki tüm melas alıcıları aynı anda tanker arar. Yıllık ihtiyacınızı yaz sonunda bildirirseniz sefer takvimini kampanya başlangıcına göre kurar, stok tankınızın kapasitesine uygun aralıklarla teslim ederiz.
Yem fabrikasında teslim
Çukurova'daki yem fabrikalarının çoğunda melas, yerüstü stok tankına pompa ile aktarılır. Melas ağır ve yapışkan olduğu için hortum çapı, pompa gücü ve tank girişinin yüksekliği boşaltma süresini doğrudan etkiler; bu bilgileri önceden alırsak doğru ekipmanla geliriz.
Besi işletmelerine yapılan doğrudan teslimlerde depo genellikle küçüktür ve çiftlik içi yollar dardır. Bu durumda tam seferi iki yakın işletmeye bölmek ya da ana yola yakın bir noktada boşaltma yapmak pratik çözümlerdir. Melas tartıyla alınıp satıldığı için teslimde fabrika kantarı esas alınır; yükleme kantar fişi sefer evrakıyla birlikte gelir ve iki tartı arasındaki fark tutanağa yazılır.
Teslim sonrasında hortum ve pompa hattında kalan melas, bir sonraki boşaltmada sorun çıkarmasın diye temizlenir. Yem fabrikanızda boşaltma için sıcak su ya da buhar bağlantısı varsa bunu önceden bildirmeniz, özellikle kış teslimlerinde işi hızlandırır.